Nieuw schooljaar met nieuwe kerndoelen, want taal en rekenen moeten beter

• Sophie Moerland

  redacteur Binnenland

Na de zomervakantie gaan de scholen in het noorden van het land als eerste van start. Vanaf dit jaar kunnen ze aan de slag met de nieuwe kerndoelen voor Nederlands, rekenen en wiskunde. Die bepalen wat leerlingen moeten leren en moeten het dalende taal- en rekenniveau verbeteren.

De nieuwe kerndoelen, die deze maand voor het eerst zijn vastgelegd in de wet, bepalen welke kennis, vaardigheden en ervaringen leerlingen in het primair onderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs moeten opdoen.

Hoewel er minder kerndoelen zijn voor bijvoorbeeld Nederlands, is veel concreter beschreven wat leerlingen moeten kunnen. Dat zou leerkrachten meer houvast moeten geven. Zo is er een duidelijke rol voor literatuur en wordt beschreven hoe taalontwikkeling ook bij andere vakken moeten worden gestimuleerd.

Op basisschool de Plechelmus in Hengelo gaan ze dit jaar aan de slag met de nieuwe kerndoelen. De school gebruikt niet alleen een nieuwe lesmethode voor taal, ook zijn nieuwe boeken voor de bibliotheek aangeschaft en nieuwe leesplekken gecreëerd.

Kenmerkend voor het nieuwe taalonderwijs is dat wordt gewerkt met thema’s die bij verschillende vakken aan bod komen. Als voorbeeld noemt directeur Michelle Homburg het thema wereldkeuken. Door landen aan verschillende specerijen te koppelen werken kinderen aan hun wereldoriëntatie. Daarnaast schrijven ze een recept, lezen ze teksten over het thema en wordt er gekookt in de schoolkeuken.

Voor de zomer hebben ze al geoefend met de methode. “De kinderen zeiden: is dit nou taal? Daar word ik helemaal blij van. Het voelde niet als een klassieke taalles, maar ze waren iets aan het leren wat ze leuk vonden.”

Volgens Homburg helpen de kerndoelen om richting en focus in het onderwijs aan te brengen. “Het hielp ook om te beslissen om dingen niet te doen. We zijn aan het opruimen en weggooien, soms letterlijk. Dat is ook belangrijk.”

Sinds 2015 wordt gesproken over het vernieuwen van het curriculum. Eerdere pogingen mislukten, onder meer door politieke onenigheid. Niet alleen de kerndoelen voor Nederlands, rekenen en wiskunde zijn vernieuwd, dat geldt ook voor de andere kerndoelen. Ook zijn er twee bij gekomen: digitale geletterdheid en burgerschap.

Nu de kerndoelen officieel zijn vastgelegd in de wet verwacht het ministerie dat scholen er daadwerkelijk mee aan de slag gaan. Dat is volgens staatssecretaris Tielen belangrijk. “De taal- en rekenvaardigheden dalen al te lang. En alles begint bij taal: kennis opdoen, elkaar en de leraar begrijpen en jezelf uitdrukken. Daarom wordt taal meer verweven in alle vakken.”

Volgens onderwijswetenschapper Ilja Cornelisz van de Vrije Universiteit zijn ambitieuze kerndoelen inderdaad belangrijk, omdat de basisvaardigheden onder druk staan. Maar er is meer nodig om het onderwijs te verbeteren. “De echte opgave is leraren de professionele ruimte en de betrouwbare kennis en ondersteuning te geven om die doelen in hun eigen klas effectief te realiseren.”

Hiervoor is goede samenwerking tussen onderwijs, wetenschap en beleid volgens Cornelisz cruciaal. Bovendien is het belangrijk dat leraren en scholen autonomie behouden om te bepalen hoe zij die doelen bereiken. “Dat is juist een waardevol kenmerk van het Nederlandse onderwijsstelsel.”