Nieuwe opgravingen bewijzen dat Leiden veel ouder is dan gedacht

Onder een vestiging van Albert Heijn in hartje Leiden zijn zo’n veertig eeuwenoude houten palen opgegraven die de geschiedenis van de stad herschrijven.

Archeologen zeggen dat “een flink aantal” van die palen dateert uit de periode tussen 650 en 900 na Christus. En dat terwijl ze er tot nu toe van uitgingen dat de eerste bewoners zich ‘pas’ rond het jaar 1000 in het gebied vestigden.

“De vondsten zijn spectaculair en veranderen het bestaande beeld van de oudste bewoning van Leiden”, meldt Erfgoed Leiden en Omstreken bij Omroep West(opent in nieuw venster).

De palen werden gevonden bij de bouw van een fietsenkelder onder de supermarkt aan de Breestraat. Volgens de archeologen vormen ze een duidelijke aanwijzing dat er in de vroege middeleeuwen mensen woonden op de zuidelijke oever van de Rijn.

Dat is opmerkelijk: de grond lag op die plek ietsje hoger, maar overstroomde toch ook geregeld als de Rijn buiten zijn oevers trad. Uiteindelijk maakte een grote overstroming ook een einde aan de nederzetting op de zuidelijke oever van de Rijn, zeggen de archeologen.

Pas in de twaalfde eeuw vestigden zich daar opnieuw bewoners. Vanaf toen was dat permanent.

De vondst van de eeuwenoude palen maakt de stad in een keer een eeuw tot mogelijk zelfs 350 jaar ouder dan gedacht. Bij eerdere opgravingen werden wel houten palen aangetroffen die uit het jaar 1000 stamden.

De oudste vermelding van Leiden is ouder. Die dateert van rond het 850 en stond in het zogenoemde Sint-Maartensregister. In dat kerkelijke archief worden drie nederzettingskernen genoemd die alle drie Leython heten.

Leython betekent vrij vertaald ‘aan de wateren’. Historici vermoedden al langer dat de genoemde Leythons bij het huidige Leiden lagen. De nieuwe vondst van de eeuwenoude palen lijkt dat te bevestigen.

Toch zijn er nog altijd weinig historische bronnen en nog minder archeologische vondsten uit de begintijd. stellen de archeologen. Pas vanaf de 12e eeuw ontstaat een concreet beeld van Leiden: een kleine nederzetting op de zuidelijke oever van de Rijn die in korte tijd uitgroeide tot een stad aan weerszijden van de rivier met stadsrechten.

Wat de vondst voor de bouw van de fietsenkelder betreft is nog onbekend. De opening stond gepland voor eind dit jaar.