Nog geen kandidaten afgevallen in eerste stemronde Tweede Kamer voor nieuwe voorzitter

Nog geen nieuwe Kamervoorzitter: geen duidelijke meerderheid voor kandidaat

Na een eerste stemronde is er nog geen nieuwe Kamervoorzitter. Er moet opnieuw gestemd worden omdat geen van de drie kandidaten een duidelijke meerderheid kreeg. Tom van der Lee (GroenLinks-PvdA), VVD’er Van Campen en PVV’er Bosma maken dus nog steeds alle drie kans.

Er zijn 148 stemmen uitgebracht, alle stemmen waren geldig. Van Campen kreeg 39 stemmen, Van der Lee 43 en Bosma 66. Een tweede stemronde gaat zo van start, Kijk hier live mee.

Formatiegesprekken voor vandaag klaar, morgen stikstof op tafel

Een groot deel van de gesprekken vandaag rond het thema wonen, ging over de uitvoerbaarheid van plannen. Dat zei informateur Buma na afloop. “Het gaat erom dat er uiteindelijk een kabinet komt dat vier jaar kan uitvoeren.”

Volgens Buma kijken de vier onderhandelaars – Jetten, Bontenbal en hun secondanten – naar “wat in de praktijk moet veranderen”. Na migratie gisteren en wonen vandaag gaat het morgen over stikstof en natuur. Ook op dat gebied komen er weer experts en betrokkenen langs.

Debat geschorst, vanaf 18.00 uur wordt er gestemd

Alle kandidaten hebben hun verhaal kunnen houden. Het debat wordt een uur geschorst en daarna volgt de stemming. De eerste twee rondes zijn vrij: Kamerleden mogen iedere naam op hun stembriefje zetten, ook mensen die geen kandidaat zijn. Als er na twee stemrondes geen kandidaat is met de absolute meerderheid, dan valt degene met de minste stemmen af voor de derde stemronde.

Van der Lee had wel opgetreden tegen PVV-Kamerleden die AI-plaatjes maakten

Van der Lee vindt dat een Kamervoorzitter terughoudend moet zijn met oordelen over zaken die Kamerleden buiten de Kamer doen. Maar als het om dingen gaat die “echt beledigend en bedreigend zijn” ligt er volgens hem wel een rol voor de voorzitter. Als voorbeeld noemt hij de twee PVV-Kamerleden die afbeeldingen met kunstmatige intelligentie maakten en deelden van GL-PvdA-lijsttrekker Timmermans. Dat leidde tot bedreigingen aan het adres van Timmermans.

Zittend voorzitter Bosma besloot daar niets mee te doen, wat hem op kritiek kwam te staan. Toch staat de PVV’er nog steeds achter zijn aanpak. Hij noemt het “wijsheid” dat hij de zaak op zijn beloop liet. Bosma vreest een “stortvloed aan klachten” als hij de ene partij aanspreekt en de andere niet.

Van der Lee wil als voorzitter vooral werken aan het verbeteren van de politieke cultuur. Het is volgens hem niet nodig dat Kamerleden elkaar voortdurend de maat nemen zoals nu gebeurt. Op de kritiek dat hij als ondervoorzitter debatten te lang laat uitlopen zegt hij dat zoiets alleen gebeurt bij debatten over wetten. Die zijn zo belangrijk dat Kamerleden zo veel mogelijk vragen moeten kunnen stellen.

Van Campen: wil voorzitter zijn die alle geluiden laat horen

Kandidaat-voorzitter Van Campen wil als hij gekozen wordt een voorzitter zijn “die er op toeziet dat alle geluiden in de Kamer” gehoord kunnen worden. Hij zal als hij gekozen wordt zijn “partijpolitieke jas” aan de kapstok hangen en een onafhankelijke rol innemen. Tegelijkertijd realiseert hij zich dat sommige uitspraken die soms in de Kamer gedaan worden om ingrijpen vragen, en daar deinst hij ook niet voor terug. Ook is hij van plan het land in te gaan, mits de Kamer hem die ruimte gunt, om het belang van de Kamer en de democratie buiten de plenaire zaal te benadrukken. De Kamer verdient volgens hem een voorzitter die de positiviteit van de Kamer als democratisch instituut meer laat zien.

Gevraagd naar zijn ervaring noemt hij onder meer zijn ervaring als politiek assistent van een lid van een kabinet, waarin hij ook buiten partijgrenzen naar het breder belang op zoek moest.

Bosma: ‘never change a winning team’

Kandidaat Bosma somt op wat hij in zijn ogen de afgelopen jaren heeft bereikt als voorzitter. “Twee jaar geleden heb ik beloofd: geen gedoe, geen gedonder. En dat heb ik waargemaakt.” Hij is het meest trots op wat hij heeft gedaan voor de ambtelijke organisatie van de Kamer. Daar heeft hij rust gebracht, stelt Bosma. “Het was oorlog, er waren zwaar verstoorde arbeidsrelaties. Het was veel erger dan ik had gedacht.” Samen met de nieuw aangestelde griffier, de baas van het ambtelijk apparaat, heeft hij orde op zaken gesteld.

Politiek waren het roerige jaren, en dat zal zo blijven, denkt hij. “Dan is het heel belangrijk dat je een voorzitter hebt met routine en ervaring.” Bosma wil dus graag op zijn post blijven. “Never change a winning team”, houdt hij de Kamerleden voor.

D66-leider Jetten wil weten wat werkt op de korte termijn

Tegelijk met de voorzittersverkiezing gaat elders in het Kamergebouw de formatie weer verder, over het thema wonen. D66- leider Jetten hoopt op nieuwe inzichten die kunnen helpen om snel meer woningen te bouwen, zei hij voor aanvang. Samen met informateur Buma en CDA-leider Bontenbal spreekt hij ambtenaren en andere betrokkenen.

Politici debatteren al jaren over de woningnood en spreken hiervoor ook met experts en belangenorganisaties. Op de vraag wat Jetten in een paar uur wil leren, zei hij: “Het allerbelangrijkste wat ik vandaag probeer te leren, is wat er ook op korte termijn effect kan hebben.”

Gisteren spraken D66 en CDA over asiel en migratie. Later deze week komt stikstof aan bod. “We proberen alles in één week beet te pakken”, aldus Jetten. Bontenbal liep achter hem langs en beantwoordde geen vragen.

Een van de woonexperts is Sharon Dijksma van de VNG. De Utrechtse burgemeester heeft niet echt iets nieuws te vertellen, maar misschien zit de kracht in de herhaling, zei ze bij binnenkomst. “Bouwen, bouwen, bouwen.” Volgens haar willen gemeenten meehelpen bij woningbouw, maar hebben ze wel “langjarige financiële zekerheid” nodig. Oftewel geld.

Arno Visser van Bouwend Nederland kwam aanlopen met een groot wit bord waarop schematisch te zien was hoelang een woningbouwproject kan duren en hoe ingewikkeld de procedure kan zijn. “Aan de hand van dit plaatje kun je identificeren waar de problemen begonnen zijn.” Visser stelde dat gemeenten “regels op regels stapelen”.

BBB: Kamerpersoneel loopt weg met Bosma

Fractievoorzitter Van der Plas van BBB vindt het misschien wel het belangrijkste dat de Kamervoorzitter “een baken voor het personeel” is. Bij de Tweede Kamer werken zo’n 800 mensen, en die lopen volgens haar weg met Bosma. Hij zorgt voor stabiliteit, meent ze.

Ook SGP-Kamerlid Van Dijk vraagt zich af of het wel wenselijk is dat er een andere voorzitter komt, vanwege de continuïteit.

Forum voor Democratie beoordeelt het voorzitterschap van Bosma als positief, al heeft Kamerlid Dekker ook kritiekpunten. Bosma zou “volstrekt normale Nederlandse woorden als omvolking of remigratie” willen verbannen in de Kamer. “Wij bleven toch het gevoel houden van de leerling die in een klas zit waar z’n vader de docent is.” Volgens Dekker was Bosma soms onnodig hard tegen Forum.

VVD: bij nieuw begin hoort een nieuwe voorzitter

Kamerlid Michon-Derkzen heeft bij de huidige Kamervoorzitter gemist dat hij het parlement vertegenwoordigt en verdedigt naar buiten toe. Ze heeft in de twee jaar dat Bosma voorzitter was nooit een interview met hem gezien of gelezen in de media. Ze constateert dat er bij de afgelopen verkiezingen veel nieuwe Kamerleden gekozen zijn. “Veel nieuwe gezichten, een nieuw begin. Daar hoort een nieuwe voorzitter bij. Haar VVD-collega Van Campen is één van de kandidaten.

Van kandidaat Van der Lee wil ze weten wat hij gaat doen om te voorkomen dat debatten te veel uitlopen. Van der Lee is nu de eerste ondervoorzitter, en Michon-Derkzen kan zich debatten herinneren die hij voorzat “die behoorlijk uit de tijd liepen”.

CDA: nieuwe voorzitter moet streng zijn op hoeveelheid moties

CDA-Kamerlid Krul vindt dat de nieuwe voorzitter de regels rond het indienen van moties (voorstellen van Kamerleden) goed moet handhaven. De enorme hoeveelheid moties die Kamerleden indienen is de partij een doorn in het oog. Door scherp op de regels te letten moet een voorzitter de Kamer meehelpen het aantal voorstellen terug te dringen.

Zo wil het CDA dat er geen voorstellen worden ingediend bij debatten die inhoudelijk in dat debat niet aan de orde waren. Krul laat niet doorschemeren welke voorzitter de voorkeur van het CDA heeft. Wel prijst hij Bosma omdat die goed in de gaten hield dat debatten op tijd klaar waren en het geen nachtwerk werd. Wie het ook wordt, de nieuwe voorzitter moet dat net zo doen, aldus Krul.

Sneller (D66) gaat niet op Bosma stemmen, ook CU kritisch op huidige voorzitter

D66-Kamerlid Sneller zegt dat hij niet op kandidaat Bosma (PVV) gaat stemmen. “Hij is de beste voorzitter die de Kamer nooit had mogen krijgen”, zegt hij over de huidige voorzitter. Niet dat Bosma de vergaderingen niet goed leidde, maar Sneller vindt het onverteerbaar dat de voorzitter een vertegenwoordiger is van een partij “die zich kwetsend uitlaat over de pijlers van de rechtsstaat”. Hij doelt daarmee op partijleider Wilders, die regelmatig kritiek levert op rechters en de Raad van State.

Ook het feit dat de PVV volgens Sneller ondemocratische voorstellen doet, bijvoorbeeld over Nederlanders met een dubbele nationaliteit, is een reden voor hem om niet op Bosma te stemmen. “De voorzitter moet de Kamer geloofwaardig kunnen vertegenwoordigen, en daar schiet de heer Bosma tekort”. Sneller zegt dat er binnen zijn fractie geen afspraken zijn gemaakt over het stemgedrag, maar dat hij zich kan voorstellen dat er D66’ers zijn die dezelfde afweging maken als hij.

Ook Kamerlid Grinwis van de ChristenUnie is kritisch over de rol van Bosma. “Ik vond het heerlijk om te debatteren onder voorzitter Bosma, maar er is meer. Een voorzitter vertegenwoordigt ook het instituut.” Volgens Kamerlid Ergin van Denk heeft Bosma met zijn uitspraken in het verleden bevolkingsgroepen “tot op het bot” beledigd. “Hij had nooit voorzitter mogen worden.”

Kamer kiest een nieuwe voorzitter

De Tweede Kamer kiest vandaag een nieuwe voorzitter. Er zijn drie kandidaten: Martin Bosma (PVV), Thom van Campen (VVD) en Tom van der Lee (GroenLinks-PvdA). En het belooft spannend te worden.

Bosma is de zittende voorzitter, Van Campen zou met zijn 35 jaar de jongste Kamervoorzitter ooit zijn, en Van der Lee stelde zich twee jaar geleden ook al kandidaat, maar verloor toen van Bosma.

Er is vanmiddag vanaf 13.00 uur een debat waarin de drie aan de tand worden gevoeld. Daarna, vanaf 17.00 uur, is de stemming.

D66 en CDA krijgen huiswerk mee van Buma over asiel en migratie

Jetten en Bontenbal zijn bijgepraat door allerlei deskundigen op het gebied van asiel en migratie. “Veel stof tot nadenken”, zegt Jetten na afloop. “Het is een heel groot onderwerp”, meent informateur Buma. Hij heeft de partijleiders “huiswerk” meegegeven en op een later moment wordt er over dit thema verder gesproken.

De sfeer is goed. “Top”, zegt Bontenbal. “We hebben nog geen knallende ruzie gehad”, lacht Jetten. De twee willen over drie weken een plan hebben. Daarin wordt rekening gehouden met de standpunten van andere partijen die later mogelijk aansluiten, maar dat betekent niet dat ze met vage voorstellen komen. Zowel Bontenbal als Jetten wil “concrete keuzes” maken.

Vanavond is er weer een sessie met Buma, dit keer buiten het Kamergebouw in het Johan de Witthuis in de Haagse binnenstad. Morgen staat het thema wonen op de agenda. Dan komen onder anderen VNG-voorzitter Sharon Dijksma en Bouwend Nederland-voorzitter Arno Visser langs om de fractievoorzitters bij te praten.

Van Zwol in formatie: hou de spreidingswet

Richard van Zwol, de voorzitter van de staatscommissie achter een veelbesproken rapport over bevolkingsgroei, heeft D66 en CDA geadviseerd de spreidingswet te behouden. Dat zei hij na afloop van zijn gesprek met de twee fractievoorzitters.

Het huidige demissionaire kabinet-Schoof was juist van plan deze wet in te trekken, tot onvrede van onder andere de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. D66 en CDA zijn beiden ook voor het behoud van de spreidingswet, die regelt dat asielzoekers worden verspreid over alle gemeenten.

Bij potentiële samenwerkingspartners zijn de meningen verdeeld. JA21 is voor het intrekken ervan. De VVD stemde in de Tweede Kamer tegen de wet, maar in de Eerste Kamer voor. GroenLinks-PvdA is een voorstander van de wet.

Van Zwol (CDA) denkt verder dat het Europese migratiepact zal helpen om het aantal asielzoekers omlaag te brengen. De twee strenge asielwetten waar het huidige kabinet mee bezig is, vindt hij een goede aanvulling daarop.

Bij de totstandkoming van het huidige kabinet heeft Van Zwol een belangrijke rol gespeeld als informateur en later formateur. Achteraf bezien vindt hij dat dit kabinet druk was met asielwetten, maar “te weinig aandacht” had voor uitvoeringsproblemen.

D66 en CDA kijken naar links en rechts

Jetten en Bontenbal houden andere partijen in gedachten bij het schrijven van hun asiel- en migratiehoofdstuk. Dat zeiden ze voorafgaand aan hun gesprekken van vandaag. “We houden in het hoofd hoe andere partijen, rechts en links, ernaar kijken”, zei D66-leider Jetten. “Dus niet alleen maar vanuit je eigen standpunt redeneren.”

Eerst komen er verschillende experts op het gebied van migratie en asiel langs. “Wij laten ons graag bijpraten door experts”, zei Bontenbal. “Het zou arrogant zijn om als politicus te zeggen dat je alles al weet.”

Jetten zegt vooral graag te willen horen hoe er op korte termijn als resultaat geboekt kan worden. “Minder overlast, minder instroom en dat nieuwkomers sneller kunnen meedoen.”

En of dit onderwerp in een dag ‘afgetikt’ kan worden? Dat hangt af van Jetten, grapt Bontenbal. “Als het kan, maar ik weet niet of Rob een beetje wil meewerken.”

Asiel en migratie op de agenda van de formatie

D66-leider Jetten en CDA-leider Bontenbal spreken vandaag, onder leiding van informateur Buma, over asiel en migratie. Dat is een van de vijf onderwerpen waar ze zich de komende drie weken over buigen.

Verschillende experts komen langs, onder wie Emile Roemer namens het aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten, Richard van Zwol namens de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050 en vertegenwoordigers van verschillende ministeries, het IND en het COA.

Naast migratie zijn ook stikstof en energie grote thema’s die aan bod komen: