NOS Nieuws
De oceanen wereldwijd zijn buitengewoon warm. Buiten het poolgebied was de gemiddelde temperatuur van de bovenste laag van het zeewater ongeveer 21 graden in juli, zag de Europese klimaatdienst Copernicus. Nog nooit waren de wereldzeeën zo warm in deze periode van het jaar.
Dit warme zeewater heeft grote gevolgen. “We gaan er de komende twaalf maanden heel veel van merken en dat is geen vrolijk verhaal”, zegt meteoroloog Rob Groenland van het KNMI.
Hij zegt dat er in het najaar en in de winter in Nederland kans op extra veel regen is. Mogelijk kunnen ook winterstormen heftiger uitpakken. Elders in de wereld kunnen gebieden bijvoorbeeld te maken krijgen met zwaardere tropische cyclonen.
Nu hebben we te maken met intense droogte, maar over een maand of vier kan het zomaar zo zijn dat we enorme wateroverlast hebben
“De oceaan is een soort buffer waar momenteel alle warmte in gaat zitten”, legt Groenland uit. Door de hitte verdampt er ook meer oppervlaktewater. “Je krijgt een mengelmoes van warme lucht met waterdamp.”
De hevige regenval en tropische cyclonen zijn erg zorgelijk, zegt Groenland. “Nu hebben we te maken met intense droogte, maar over een maand of vier kan het zomaar zo zijn dat we enorme wateroverlast hebben.”
Zeeleven
De warmte in de zee heeft nu impact op het zeeleven. “Vissen zwemmen naar andere gebieden waardoor ecosystemen veranderen en mensen die afhankelijk zijn van visvangst in problemen kunnen komen”, zegt oceanograaf Sjoerd Groeskamp van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ). “En koraal gaat dood. Dat kan niet vluchten.”
Als de bovenste laag van 300 tot 400 meter van de oceaan heel warm is, mengt dat minder goed met het koude water dat daaronder zit, ziet Groenland. “Daardoor zit er minder zuurstof in het water, met minder voedsel en meer verzuring als gevolg.”
Als de oceaan verzuurt, is er minder kalk beschikbaar voor bijvoorbeeld koralen, oesters en mosselen. Die kunnen daardoor dunner worden of zelfs verdwijnen. Daar komt bij dat de huidige hoge watertemperaturen al enorm slecht zijn voor het koraal.
De hitte was ook te merken in de Noordzee. Voor onze kust werd lang een hittegolf in de zee gemeten.
Meerdere factoren hebben de warmte in de oceanen veroorzaakt. “Klimaatverandering, El Niño en meer zonnestraling op de oceaan spelen allemaal een rol”, zegt Groenland.
Zonneschild
Door de verbranding van bijvoorbeeld kolen komen onder meer zogeheten sulfaat-aeorosolen in de lucht. Deze kleine deeltjes zijn slecht voor de luchtkwaliteit. Milieumaatregelen hebben dit de afgelopen jaren sterk aan banden gelegd.
Minder deeltjes in de lucht dus, wat resulteert in een gezondere lucht. Die deeltjes waren alleen ook een soort schild tegen de zon. “Zonder die aerosolen is de lucht schoner, maar kan zonnestraling de oceaanoppervlakte meer verwarmen”, aldus Groenland.
Verder zijn de gevolgen van El Niño sterk te zien in de Stille Oceaan. Door dat weerfenomeen warmt de oceaan extra op, wat weersomstandigheden op verschillende plekken op de wereld ingrijpend kan beïnvloeden. Wetenschappers verwachten een extreme El Niño dit jaar.
Al die factoren zijn een behoorlijke uitdaging in het onderzoek, zegt Groenland. “Het is interessant om te bestuderen, maar je wordt er niet blij van.”
