NOS Nieuws••Aangepast
De Oekraïense delegatie die in Genève met de VS heeft gesproken over een mogelijk einde van de oorlog in Oekraïne, is onderweg naar huis. President Zelensky zegt dat hij later vandaag wordt bijgepraat over wat er is besproken. Daarna volgt een besluit over vervolgstappen.
Delegaties uit Oekraïne en de Verenigde Staten ontmoetten elkaar gisteren en vanochtend in Zwitserland. Onderwerp van gesprek was het 28-puntenplan dat door de VS is opgeworpen. Ook Europese diplomaten waren naar Genève gekomen om mee te praten.
‘Solide basis’
Terwijl er in Genève hoog diplomatiek overleg was, hebben Europese leiders duizenden kilometers verderop hun gezamenlijke standpunt verder op elkaar afgestemd. Meerdere regeringsleiders en EU-kopstukken zijn in Angola voor een EU-Afrika-top en spraken elkaar in de marge daarvan over de laatste ontwikkelingen.
Hun toon is voorzichtig positief, al is over de inhoud en precieze vorderingen weinig bekendgemaakt. Voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie, het dagelijkse bestuur van de EU, noemt het plan dat nu op tafel ligt “een solide basis” voor verdere stappen.
Demissionair premier Schoof zegt tegen de NOS ook dat de gesprekken de goede kant op gaan. “Wat er gisteren heeft plaatsgevonden is een positieve ontwikkeling is, want dat betekent dat Oekraïne, de VS en Europa gezamenlijk op weg zijn naar overleg met Rusland om te spreken over een staakt-het-vuren en vrede.”
28-puntenplan en alternatief plan
Voorzitter Costa van de Europese Raad, waarin alle regeringsleiders zitten, zei na de bijeenkomst in Angola dat een “eensgezind en gecoördineerd EU-standpunt essentieel is voor een goede uitkomst van vredesonderhandelingen”. Door de aanwezigheid van Europese diplomaten is het volgens Von der Leyen gelukt om de gesprekken in Genève een voor de EU goede kant op te sturen.
Het oorspronkelijke 28-puntenplan van de VS werd door Europese landen gezien als slecht voor Oekraïne en voor Europa. Die kwamen daarom met een alternatief plan. De voornaamste verschillen gaan over de voorgestelde beperkingen van de omvang van het Oekraïense leger en over het opgeven van grondgebied. Voor dat laatste zou de huidige frontlinie het uitgangspunt moeten zijn. In het eerste plan staat dat Rusland zeggenschap kan krijgen over niet-veroverd gebied.
Het Kremlin zegt zich niet te kunnen vinden in het Europese alternatieve plan. Een topadviseur van president Poetin noemt het voorstel niet constructief en niet werkbaar voor Rusland.
Morgen is er overleg van de zogeheten coalition of the willing, een groep landen die Europese steunt. Behalve EU-landen als Duitsland, Frankrijk en Nederland zitten ook het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen daarbij.
De Duitse bondskanselier Merz rekent niet op een snelle doorbraak, ook al heeft president Trump gezegd dat hij uiterlijk donderdag een toezegging wil van Zelensky. “Dit is een moeizaam proces, dat deze week hooguit een klein stapje verder komt”, zei Merz in Angola.
Inmiddels lijkt duidelijk dat de deadline niet zo hard is als eerder werd gesteld. Schoof zegt daarover dat praten belangrijker is dan een datum.
