Oekraïense drone-aanvallen leiden tot acute brandstofcrisis in Rusland

• Wessel de Jong

  verslaggever

Steeds meer Russische sectoren komen in de problemen door het tekort aan brandstof als gevolg van de aanhoudende Oekraïense drone-aanvallen op olieraffinaderijen. Maar ook landen in Centraal-Azië die afhankelijk zijn van Russische olieproducten, beginnen last te krijgen van de crisis.

Moskou is lang buiten schot gebleven. Alleen de Russen in de provincie hadden last van de brandstoftekorten. Maar afgelopen weekend verschenen de eerste rijen in de hoofdstad.

Boze Moskovieten uiten hun woede op sociale media. “Kijk eens wat er in Moskou aan de hand is”, schrijft iemand. “Een rij van een kilometer, we staan al een minuut of 40 in de rij. Ik had nooit gedacht dat deze ramp ons zou bereiken.”

Vlak buiten Moskou, in Sergejev Posad, rijdt een man langs een rij en zegt: “Hier kan je eeuwig staan. Ik rij rustig door, want ik heb nog voor 100 kilometer in mijn tank. Ik dacht dat je dit alleen op Instagram kon zien.”

Wat een “gelul” dit, zegt een man op X(opent in nieuw venster) die een rij filmt: “Dit is Moskou, niet de Krim.” Op dat door de Russen bezette Oekraïense schiereiland speelt de crisis al langer en is er door de aanhoudende bombardementen helemaal geen benzine meer voor burgers. Deze week is op de Krim de noodtoestand uitgeroepen. Rusland voert intussen zwaardere bombardementen uit op Oekraïense steden, zo ook vannacht op Kyiv en elders.

Midden in Moskou rijdt een man langs een lange rij auto’s: “Mensen, dit is de Avenue van de Vrede, iedereen staat in de rij voor een pomp van Lukoil, waar niks te krijgen is. Wat doen jullie?” Automobilisten wachten ook bij lege benzinestations, in de hoop dat er een levering komt.

Er zijn beelden van autobezitters die huilen in de camera: “Ik sta al twee uur in de rij.” Een andere vrouw kijkt recht in haar camera en zegt: “Moskou, schande. Ik richt me tot de regering.” Er is ook gejuich, van iemand die eindelijk een werkende pomp heeft bereikt. En er is ruzie, tussen twee automobilisten die elkaar uitschelden, waarschijnlijk omdat een van de twee heeft voorgedrongen.

Een glimlachende vrouw vertelt triomfantelijk dat ze er veel profijt van heeft dat ze van haar vader heeft geleerd hoe je benzine uit een tank kunt aftappen. Waarschijnlijk wordt er nu dus ook brandstof gestolen.

De zakenkrant Kommersant meldt dat er minder taxi’s rijden door het gebrek aan brandstof, 5 tot 20 procent van de taxichauffeurs zou zijn gestopt. De regering hoopt het acute benzinetekort voor personenauto’s tegen te gaan door de kwaliteitseisen te verlagen. Dan komt er meer benzine van het mindere type 92 op de markt, waar veel moderne automotoren slecht tegen kunnen.

Volgens persbureau Reuters is vanuit India 60.000 ton benzine onderweg naar Rusland. Voorzitter Valentina Matvijenko van de Federatieraad, de Russische senaat, vindt dan ook dat de Russen “niet moeten zeuren”.

De brandstofcrisis wordt hoogstwaarschijnlijk ook voelbaar in de supermarkt. Leveranciers hebben gewaarschuwd dat er vertragingen gaan optreden, omdat transportbedrijven moeite hebben om aan voldoende diesel te komen. Ook vrachtwagenchauffeurs moeten wachten in lange rijen. Fruit in winkels is nu al duurder dan normaal.

Uit de toeristensector komen ook alarmerende geluiden. “Het gaan niet om enkele vluchten, ze worden massaal geannuleerd door het gebrek aan brandstof”, zegt Aleksan Mkrtsjan van de Russische Associatie van Toeristische Agentschappen.

“Alle leveranciers hebben de verkoop van luchtvaartbrandstof beperkt, de één voor 20, de ander voor 30 procent”, zegt hij tegen Forbes.ru(opent in nieuw venster). “Geen enkele luchtvaartmaatschappij krijgt wat die wil. Het mes gaat dus in de vluchten.”

Volgens Natalja Anstal, de directeur van het Russische reisbureau Go Travel, worden vluchten vooral geannuleerd vanwege de opgelopen brandstofprijzen. “Luchtvaartmaatschappijen zien het economische nut niet meer om bepaalde vluchten uit te voeren en passen de reisschema’s aan.”

Een aantal landen in Centraal-Azië is sterk afhankelijk van brandstof uit Rusland, zoals Tadzjikistan, met 11 miljoen inwoners en grenzend aan Afghanistan. Van alle brandstof in Tadzjikistan komt ruim 80 procent uit Rusland. Prijzen zijn er sterk gestegen.

De Oezbeken hebben vanwege de oplopende brandstoftekorten vluchten naar Rusland geannuleerd, uit vrees niet meer te kunnen tanken op hun bestemming.

Specialisten in de regio maken zich zorgen over de afhankelijkheid van één leverancier en adviseren om in gesprek te gaan met andere olieproducerende landen, zoals Iran, Azerbeidzjan en Kazachstan.