Oeroude Aboriginal rotskunst bedreigd door Australisch aardgasproject

• Meike Wijers

  correspondent Australië en Nieuw-Zeeland

Het Australische hooggerechtshof neemt deze week de verlenging en uitbreiding van een aardgasproject in het noordwesten van het land onder de loep. In september vorig jaar gaf de minister voor Natuur groen licht voor de gigantische aardgasverwerker, die nu tot 2070 actief mag blijven. Maar volgens deskundigen en de traditionele bewoners van het gebied tast de industrie mogelijk eeuwenoude Aboriginal rotskunst aan.

Raelene Cooper vormt met haar handen een trechtervorm voor haar mond. Haar harde stem weerkaatst tussen de rotsen. “Ik vraag de voorouders om toestemming om jullie de rotstekeningen te laten zien”, legt ze uit.

Cooper is een traditionele bewoner van de Mardudhunera-gemeenschap in Karratha, in het noordwesten van Australië. Het landschap is bezaaid met bergen rode rotsen. Tegen het einde van de middag, als de zon laag staat, worden ineens de talloze rotstekeningen zichtbaar die op de rotsen zijn aangebracht.

In de gouden gloed van de ondergaande zon wordt een afbeelding van een kangoeroe zichtbaar op de rode rots. Iets verderop is een schildpad in de rode buitenlaag gekerfd. Ook een emoe siert een roodbruin rotsblok, een iconische Australische loopvogel zo groot als een struisvogel.

De oudste rotstekeningen zijn zo’n 50.000 jaar oud. De oudste weergave van een menselijk gezicht is hier te vinden, net als afbeeldingen van megafauna en andere inmiddels uitgestorven dieren, zoals de Tasmaanse tijger. “Dit is al generaties lang ons thuis”, zegt Cooper. “Het is onze verantwoordelijkheid om voor onze oeroude kunst en geschiedenis te zorgen. We zijn enorm trots op deze heilige, bijzondere plek.”

De tekeningen staan in verbinding met de Aboriginal Droomtijd, de basis van het geloof van de oorspronkelijke bevolking van Australië. De verhalen uit de Droomtijd verklaren voor hen hoe de aarde is ontstaan en geven wetten en regels voor het leven. Van generatie op generatie wordt ook informatie over het gebied doorgegeven, zoals waar water en voedsel te vinden zijn.

Maar sinds een paar jaar wordt deze unieke rotskunst bedreigd door de fossiele brandstofindustrie. Recht tegenover de rotsen van Murujuga ligt het gigantische aardgasproject van Woodside, de grootste producent van olie en aardgas in Australië. Het is de grootste exportfaciliteit van fossiele brandstoffen van het land. Hier wordt gas verwerkt en als vloeibaar aardgas verscheept. Jaarlijks is dat zo’n 14,3 miljoen ton, dat vooral naar de Aziatische markt gaat. Een kleine 15 procent wordt in West-Australië zelf gebruikt.

Het levert de Australische economie miljarden op. Maar volgens tegenstanders zoals Cooper is het een gevaar voor de rotskunst die van onschatbare waarde is. “Je ziet de veranderingen in de rotsen en de tekeningen, ze zijn minder duidelijk dan voorheen”, zegt Cooper.

Daarnaast zijn er zorgen over de enorme uitstoot van broeikasgassen die verbranding van het aardgas veroorzaakt. De Australian Conservation Foundation klaagt de regering daarom aan voor het goedkeuren van het project dat “massale schade aanricht aan de natuur, het klimaat en de cultuur”.

Cooper is betrokken bij een soortgelijke rechtszaak die het besluit van de regering aanvecht, omdat de aardgasverwerker volgens hen de rotskunst aantast. De regering heeft onderzoek laten uitvoeren en stelt dat de gevolgen minimaal zijn, maar die conclusie wordt betwist.

Adrian Baddeley is hoogleraar aan de Curtin University en was als hoofdstatisticus betrokken bij het onderzoek in opdracht van de regering. “Uit onze voorlopige onderzoeksresultaten bleek onomwonden dat vervuiling de rotsen beschadigt. Hoe dichter bij de industrie de rotsen liggen, hoe brozer ze zijn”, zegt de wetenschapper.

Maar die conclusie zag hij niet terug in het rapport dat door regeringsambtenaren werd opgesteld en gepubliceerd. “Ik vond het zorgelijk dat men de onderzoeksresultaten anders of verkeerd uitlegde.”

Zijn zorgen werden aan de kant geschoven. Uiteindelijk besloot Baddeley om zich terug te trekken uit het onderzoek. “Ik had voor mijn gevoel geen andere keuze, want ik wil ’s nachts kunnen slapen. Voor een gerust geweten moet ik erop aandringen dat de integriteit van het onderzoek overeind blijft.”

Zelfs de speciale rapporteur van de Verenigde Naties voor het mensenrecht op een schoon, gezond en duurzaam milieu bemoeit zich inmiddels met de zaak. “Australië is verplicht grote schade aan het milieu te voorkomen”, stelt de rapporteur in een verklaring.

Volgens mijnbouwbedrijf Woodside is de beslissing van de Australische regering weloverwogen genomen. “De goedkeuring van de verlenging van het project volgde na een uitgebreide en grondige beoordeling door zowel de landelijke als de lokale regeringen, en in overeenstemming met wettelijke procedures”, verklaart het bedrijf.

Voor Cooper is het een zaak van leven of dood. “We vechten voor onze geschiedenis, onze verhalen. We vechten voor ons voortbestaan.”

De komende dagen wordt de zaak behandeld door het hooggerechtshof in Melbourne. Een uitspraak wordt later dit jaar verwacht.