Ondanks ‘dronisering’ moeten in Polen ook tanks van de band blijven rollen

• Christiaan Paauwe

  correspondent Midden- en Oost-Europa

Tussen de bomen in het grensgebied van Polen en Rusland verschijnen de silhouetten van drie ronkende tanks. Zeven kilometer verderop is de grens met de Russische exclave Kaliningrad. Als een oorlog uitbreekt, dan wordt die waarschijnlijk hier uitgevochten.

“Onze missie is zoals altijd: ons voorbereiden op de verdediging van het land”, zegt brigadegeneraal Roman Brudlo van de 9e cavaleriebrigade van Polen. Hij kijkt toe hoe zijn tanks door de modderige velden rollen. De brigade werkt met gloednieuwe Zuid-Koreaanse K2’s, die volgens Brudlo over “alle eigenschappen” beschikken voor dit bos- en merenrijke gebied. Ze vervangen onder meer ouder wapentuig dat Polen weggaf aan Oekraïne na de grootschalige invasie.

Vier jaar later is de NAVO-lidstaat begonnen met een nieuwe grootschalige investeringsronde voor de eigen defensie, nu met een grote EU-lening tegen een gunstige rente uit het SAFE-programma. Bijna 44 miljard euro krijgt Polen voor de versterking van de eigen defensie. Van verdedigingslinies aan de grens tot de eigen wapenindustrie.

De bedoeling is dat de lening lidstaten in het oosten van het EU- en NAVO-grondgebied minder afhankelijk maakt van wapenimport van buiten het continent. Zeker nu een van de belangrijkste wapenproducenten, de VS, mogelijk geen betrouwbare partner meer is.

Eerder werd al besloten om voor de K2’s een fabriek in Polen op te tuigen, zodat ze op eigen bodem geproduceerd kunnen worden. Het plan is om maar liefst duizend K2’s te produceren. Precies dit is ook het doel van SAFE: de verdere opbouw van defensieproductie in Europa.

Het is kenmerkend voor de grote ambities sinds de oorlog in het buurland. Terwijl NAVO-landen het vorig jaar pas eens werden over een nieuwe defensienorm van 5 procent van het bbp tegen 2035, zit Polen daar nu al bijna op. Warschau kondigt het enige na het andere defensieproject aan.

In Polen, buurland van Rusland, voelen ze de dreiging als geen ander. Vorige zomer vlogen twintig Russische drones het luchtruim binnen. In het najaar werd een spoor opgeblazen door saboteurs, volgens Poolse justitie in opdracht van Rusland. In de tussentijd waarschuwt de Poolse regering dat Rusland de komende maanden mogelijk een nieuwe provocatie voorbereidt om de vastberadenheid van de NAVO te testen.

Al is er inmiddels ook een fundamentele discussie gaande over waar al dat geld naartoe moet, gezien de snelle ontwikkelingen van oorlogsvoering in Oekraïne. Polen werkt net als Nederland met hulp van Kyiv aan de eigen drone-capaciteiten. En zijn de grote uitgaven, bijvoorbeeld aan de grote aantallen tanks, nog wel logisch? Want in Oekraïne blijven deze systemen overwegend in de garage staan, omdat ze een gemakkelijk doelwit vormen voor drones.

Bij Brudlo’s brigade wuiven ze die bezwaren weg. “De oorlog in Oekraïne is de oorlog in Oekraïne”, zegt een van de sergeanten die uit zijn nieuwe tank is geklommen. “We zijn hier om te trainen met onze eigen doctrines.”

De ‘dronisering’ van het slagveld is wel degelijk een uitdaging voor de NAVO en de hele oostflank, zegt hoogleraar Strategische Studies Dariusz Kozerawski. De voormalige kolonel is verbonden aan de Jagiellonische Universiteit van Krakau. “De ondersteuning met drones voor de landstrijdkrachten binnen de NAVO is ontoereikend, ook in Polen.”

De SAFE-lening wordt gebruikt om de eigen defensie-industrie verder aan te slingeren, en zeker ook de eigen productie van drones en anti-dronesystemen. Dat is zeer welkom, zegt Kozerawski. Maar drones alleen zijn volgens de hoogleraar niet genoeg, als het tot een oorlog met Rusland komt. Moskou beschikt volgens schattingen over nog altijd zo’n 2300 operationele tanks, Belarus over nog eens 500. Polen heeft er momenteel 850, en is dat aantal dus aan het uitbreiden. Daarnaast hebben bondgenoten nog eens enkele honderden tanks in de regio gestationeerd.

“Een dergelijk conflict zal geen statisch verdedigingsconflict zijn, zoals dat nu in Oekraïne plaatsvindt”, zegt Kozerawski. “Het zal grote aanvalscapaciteiten van de NAVO vereisen. Daarom zijn drones alleen niet voldoende voor een effectief offensief op het grondgebied van de tegenstander.”

Brigadegeneraal Brudlo erkent het gevaar dat moeilijk te detecteren drones vormen voor zijn tanks. Maar volgens de commandant hebben ze “bepaalde apparatuur” waarmee ze de dreiging het hoofd kunnen bieden. Over de technische details mag hij zich niet uitspreken.

De vraag of tanks nog nodig zijn noemt de commandant “een academische discussie”. Maar ze zijn nog steeds nuttig op het slagveld, zegt hij. “Dat blijkt wel uit het feit dat niemand in Oekraïne tanks wil opgeven.” Dus naast de grote investeringen in drones, zullen de komende jaren ook tanks van de band moeten blijven rollen in Polen.