NOS Nieuws
Niet alleen voor baby’s, ook voor ouderen met chronische longaandoeningen als COPD en ernstige astma kan het RS-virus levensbedreigend zijn. Zij zouden als het aan longartsen ligt net als baby’s een vaccin moeten krijgen, maar het is de vraag is of een prik die geschikt is voor ouderen ook vergoed gaat worden.
In medische kringen heerst eensgezindheid dat de kwetsbare ouderen met een longaandoening de prik moeten krijgen. Longartsen zien deze patiënten tijdens de winter vaak zeer ziek de spoedeisende hulp binnenkomen en moeten hen laten opnemen.
Die toename van opnames in de winter werd lang toegeschreven aan de zwakkere gezondheid van de ouderen in combinatie met de vele virussen die in deze periode rondgaan. Dat met name het RS-virus ook bij deze patiënten de boosdoener is, was niet meteen duidelijk. Gedacht werd dat alleen baby’s gevaar liepen. Zij belandden er de voorbij winters mee op de kinder-IC’s.
“Inmiddels weten we beter”, vertelt longarts Chantal Kroesse van het Ikazia Ziekenhuis Rotterdam. “Er kwam tijdens de coronapandemie een sneltest beschikbaar waarmee we tegelijkertijd op griep, corona én RS konden testen. En toen zag je de impact van dit virus meteen.”
Ongeveer 80 van haar patiënten met een chronische longaandoening moesten elke winter de spoedeisende hulp bezoeken als gevolg van het RS-virus. “En je ziet dat 75 procent van hen langduriger moest worden opgenomen”, aldus Kroesse. “Zo’n ontregeling en verergering van een longaandoening kan heel gevaarlijk zijn.”
De afgelopen drie jaar lagen mensen met een chronische longaandoening 1093 dagen in het Ikazia Ziekenhuis, waarvan 91 dagen op de IC.
Susanne Huijts, lid van de sectie infectieziekten van de beroepsvereniging van longartsen (NVALT), herkent dit beeld uit Rotterdam. In de rest van het land is het niet anders. “Regelmatig zie ik longpatiënten flink inleveren na het doormaken van een luchtweginfectie. Ze kunnen bijvoorbeeld niet meer zelf een boodschap doen of ze hebben tijdelijk of langdurig meer zorg nodig.”
Inmiddels zijn vaccins beschikbaar. “En die blijken zeer effectief te zijn”, stelt Huijts. Uit haar inventarisatie van wetenschappelijke studies blijkt dat de vaccins een hoge mate van bescherming bieden aan alle 60-plussers. Steekproeven in de Verenigde Staten toonden aan dat de vaccins ruim 80 procent van de ziekenhuisopnames voorkwamen.
In omliggende landen als het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en België wordt het vaccin voor kwetsbare ouderen of alle 75-plussers volledig of deels vergoed. Daar zien ze een stevige afname van het aantal ziekenhuisopnames tijdens de winter.
Maar het Zorginstituut Nederland, een belangrijk adviesorgaan voor het kabinet, wilde vorig jaar nog niet een vergoeding voor het vaccin voor kwetsbare ouderen aanbevelen.
Het middel bleek dan wel effectief voor ouderen in het algemeen, redeneerde het instituut, er zijn nog geen grote studies geweest naar de effectiviteit van de vaccins voor kwetsbare ouderen. “Daarom is er nog onvoldoende wetenschappelijk bewijs”, aldus de woordvoerder. “En dat moet, zo is dat wettelijk geregeld.”
Desondanks pleit de Long Alliantie Nederland nu al voor vaccineren. Gezien de successen in het buitenland zien ze de vraag of het vaccin ook voor kwetsbare ouderen werkt als achterhaald.
Longarts Kroesse wist samen met haar ziekenhuis de zorgverzekeraar te overtuigen om de vaccins voor haar ernstige longpatiënten te vergoeden. “Dan doen we het maar zelf. Preventie is zó belangrijk.” Het ziekenhuis vaccineerde vorig jaar honderden patiënten.
“Je ziet nu al een positief effect”, vertelt Kroesse. In 2025 waren er 95 mensen die werden opgenomen vanwege RS. Na het vaccineren bleef het aantal opnames tot nu toe beperkt tot 34 mensen, een afname van bijna twee derde. “Tel uit je winst”, zegt Kroesse. “Een vaccin kost ongeveer 200 euro, een opname al gauw duizenden euro’s.”
Het Zorginstituut Nederland zegt in een reactie dat begin 2027 een nieuw advies komt voor drie vaccins bedoeld voor mensen met een verhoogd risico op ernstige ziekte door het RS-virus.
“Ten opzichte van vorig jaar is er nieuw bewijs, waaronder data van ziekenhuisopnames van medische risicogroepen die voorkomen worden na vaccinatie”, zegt de woordvoerder. “Bij deze beoordeling kijken we ook naar bewijs over het voorkomen van ziekenhuisopnames na vaccinatie bij mensen die tot een medisch risicogroep behoren.”
