Overleden kunstenaar David Hockney ‘al die jaren relevant geweest’

• Thomas Michel

  redacteur Online

David Hockney geldt als een van de meest toonaangevende kunstenaars van de twintigste eeuw; zijn werk wordt geroemd door velen en is verkocht voor recordbedragen. De Britse kunstenaar is gisteren overleden op 88-jarige leeftijd, maakte zijn agent vandaag bekend.

Wereldwijd is met droefenis gereageerd op zijn dood en wordt vol lof over hem gesproken. De Britse omroep BBC stelt dat “de wereld wat van zijn kleur heeft verloren” en ook de Britse premier Starmer is bedroefd over het overlijden van de kunstenaar, “wiens levendige, direct herkenbare werk generaties kunstenaars heeft beïnvloed”.

Zijn werk was zeer karakteristiek. Velen zullen de schilderijen van landschappen of zwembaden herkennen, zoals het voor 90 miljoen dollar verkochte Portret van een kunstenaar of het werk Een grotere plons. Het zijn enkele van de vele werken die Hockney maakte in de Amerikaanse staat California, waar hij lange tijd woonde.

Hockney groeide op in Bradford in het Britse graafschap West Yorkshire en stond tijdens zijn studietijd op het Bradford College of Art al bekend als veelbelovend student. Gedurfd was hij ook; al voordat homoseksualiteit in 1967 gelegaliseerd werd in het VK maakte de homoseksuele Hockney al een werk geïnspireerd op een gedicht over de liefde tussen twee mannen.

Na zijn afstuderen in 1962 vertrok hij naar Californië. Daar begon hij met het werken met heldere acrylverf in plaats van de olieverf die hij voorheen gebruikte. Dat Hockney tijdens zijn leven veel werken van zwembaden maakte is volgens de BBC(opent in nieuw venster) niet verwonderlijk, omdat die in California “geen luxe, maar gewoon een onderdeel van het dagelijks leven waren.”

De kunstenaar was gefascineerd door helder licht, architectuur, landschappen en bewegend water. Volgens kunsthistoricus en mediamaker Cathelijne Blok keek Hockney heel goed naar de wereld om hem heen, en wist hij die op indrukwekkende wijze te vatten in een vlak, het uiteindelijke kunstwerk.

Blok legt uit dat het werk van Hockney weliswaar kenmerken heeft van pop art, maar dat hij daar zelf van wilde wegblijven. “Maar als je kijkt naar zijn werk, dan schuurt het tegen die stijl aan, als je kijkt naar de symbolen de teksten en kleuren. Het spel van licht en kleur, daar staat hij om bekend.”

Volgens haar heeft Hockney met zijn werk en de veelzijdigheid ervan ruimte gemaakt voor nieuwe kunstenaars. “Als je kijkt naar nieuwe generaties, dan zie je dat zij naar Hockney hebben gekeken.”

Een deel van het werk dat hij in de jaren 60 en 70 maakte werd onlangs tentoongesteld in het Kunstmuseum in Den Haag. “Een vriend van Hockney had hem aangespoord om werk te maken dat dichterbij hem lag”, vertelt Thijs de Raedt, hoofd collecties & presentaties van het museum. “Vanaf dat moment richtte de kunstenaar zich op zijn omgeving en “begon hij heel goed te kijken en grote, monumentale portretten te maken”, zegt De Raedt.

Hij vindt het portret van Hockneys ouders uit die tentoonstelling het indrukwekkendst. “Daar komt veel in samen. Omdat hij dat zo goed wilde doen, heeft hij het meermaals opnieuw gemaakt. Je ziet dat hij het traditionele wist te verbinden met het moderne.” De Raedt wijst op het gebruik van kleuren en lijnen, dat nu nog steeds “heel erg aanspreekt”.

Net als De Raedt noemt Blok dit een van haar favoriete werken. Daarnaast roemt ze de kunstenaar om zijn foto’s en werken die hij tijdens de covidpandemie in het Franse Normandië maakte. “En ik heb een zwak voor alles waar hij zijn hondjes heeft afgebeeld. Daar zit ook een knipoog in.”

Volgens De Raedt zal Hockney voortleven als kunstenaar die erin slaagde om gangbare thema’s, zoals portretten en landschappen, op een moderne en relevante manier steeds opnieuw tot leven te wekken. “Al die jaren is hij relevant geweest en heeft hij zich opnieuw weten uit te vinden, tot techniek aan toe. Het was een kunstenaar die er steeds weer in slaagde om op basis van experiment zichzelf te vernieuwen, besluit De Raedt.

Daar sluit Blok zich bij aan. “Hij deinsde niet terug voor nieuwe manieren om zichzelf te vernieuwen. En door die honger van hem, het gebruiken van nieuwe technieken en methodes, is hij zelf jong gebleven.”