Paus met vredesboodschap naar multireligieus Libanon op eerste buitenlandse reis

• 

  Andrea Vreede

  correspondent Vaticaan

Na zijn bezoek aan het vrijwel geheel islamitische Turkije reist paus Leo XIV vandaag door naar Libanon. Daar wacht hem een totaal andere situatie. Libanon is een land waar vele religieuze groepen, onder wie moslims, christenen en druzen, al heel lang samenleven.

Christenen vormen ongeveer een derde van de bevolking. Volgens een ongeschreven regel is de president van Libanon altijd een christen, de voorzitter van het parlement een sjiitische moslim en de premier een soenniet.

Het motto van Leo’s apostolische reis is “Gelukkig zijn zij die vrede bewerkstelligen”. Dat is raak gekozen, want het door oorlog en politieke instabiliteit geteisterde Libanon heeft grote behoefte aan vrede, ook om uit de sociale en economische malaise te komen.

Vanwege de moeilijke veiligheidssituatie bezoekt Leo XIV niet het zuiden van Libanon. Vanaf de zomer van 2024 voerde Israël vooral daar aanvallen uit op de sjiitische beweging Hezbollah. Ongeveer een jaar geleden kwam het tot een staakt-het-vuren, maar precies een week voor de aankomst van de paus werden bij een gerichte Israëlische luchtaanval in een zuidelijke buitenwijk van Beiroet een Hezbollah-commandant en vier anderen gedood.

Hoewel in Zuid-Libanon ook christelijke gemeenschappen zijn die hem graag zouden ontvangen, staat een bezoek van Leo XIV aan die regio dus niet op het programma.

Sommigen wijzen erop dat paus Franciscus in 2021 op zijn reis naar Irak wel het zeer onveilige Mosul bezocht. Achteraf bleek dat twee aanslagen tegen hem waren verijdeld. Veiligheidsdiensten achten een uitstapje van Leo naar het zuiden nu niet verstandig.

Net als in Turkije beweegt Leo XIV zich in Libanon op verschillende niveaus: politiek, oecumenisch en interreligieus. De Amerikaans-Peruaanse paus besteedt veel tijd en aandacht aan de geestelijken en gelovigen van de Maronitische Kerk, een Oosters-Katholieke kerk met een eigen liturgie die de paus als geestelijk leider erkent.

De invloed van de maronieten binnen de Libanese maatschappij is groot. De paus bezoekt het graf van monnik en priester Charbel Makhlouf, een heilige die zowel onder christenen als moslims grote verering geniet. Een vijfde van de kosten van het pausbezoek wordt betaald door de kerk in Libanon. De rest komt van Libanese emigranten uit andere delen van de wereld. De Libanees-christelijke diaspora is enorm.

Zonder twijfel zal Leo XIV tijdens zijn bezoek herhaaldelijk spreken over vrede en ontwapening, vanaf het begin kernthema’s van zijn boodschap. Velen hopen dat hij, nu hij zo dichtbij is, zich ook zal uitspreken over diplomatiek gevoelige zaken als de situatie in Gaza en Israël.

Voorafgaand aan de afsluitende mis in Beiroet, waar dinsdag 100.000 mensen worden verwacht, brengt Leo een bezoek aan twee betekenisvolle plekken. Geheel in de geest van zijn voorganger Franciscus bezoekt hij eerst staf en patiënten van een door de katholieke kerk gerund psychiatrisch ziekenhuis.

Vervolgens gaat hij naar de plek van de ontploffing in de haven van Beiroet in augustus 2020. Niet voor een toespraak, maar voor een kort gebed en vooral als getuigenis van zijn nabijheid aan de vaak christelijke slachtoffers van de ramp. Ter plekke ontmoet hij enkele overlevenden en familieleden. Na de mis keert hij dinsdagmiddag terug naar Rome.