Peter Faber (82) acteerde zoals hij leefde: eigenzinnig, energiek en warm

• Marjolein Sebregts

  redacteur Online

De bevlogen acteur Peter Faber, die op 82-jarige leeftijd is overleden, had een missie. Hij wilde dat jongeren die net als hij op straat waren opgegroeid, een eerlijke kans krijgen in het leven. Daar zette hij zich tientallen jaren voor in en dat vond hij zeker zo belangrijk als zijn acteerwerk.

Faber vervulde in het theater alle denkbare functies, van decorbouwer tot producent en van kostuumontwerper tot hoofdrolspeler. Hij speelde in talloze films, series en voorstellingen, was presentator, docent en kunstenaar.

Hij brak door in de jaren 70 met rollen in de films Keetje Tippel, Max Havelaar(opent in nieuw venster) en Soldaat van Oranje en speelde in A Bridge Too Far van Richard Attenborough, met sterren als Sean Connery en Anthony Hopkins.

Collega’s omschrijven hem als warm, nieuwsgierig en compromisloos als het om acteren ging. Ook als persoon stond hij bekend als eigenzinnig en uitgesproken.

Faber werd op 9 oktober 1943 geboren in Schwarzenbach an der Saale in Zuid-Duitsland. Zijn Nederlandse vader en Duitse moeder leerden elkaar in de oorlog kennen, als onderduikers in een schuilkelder in Hamburg. Ze vluchtten voor geallieerde bombardementen naar het zuiden en daarna naar Amsterdam.

Hij groeide op in Amsterdam-Noord. Zijn levenslessen leerde hij al jong. Op zijn 11e kreeg hij tbc, waardoor hij maandenlang in bed moest blijven. Zijn ouders toonden weinig liefde voor hem en voor elkaar en hij werd thuis geslagen, eerst door zijn moeder, later ook door zijn vader. Hij was meestal buiten, op straat voelde hij zich veilig.

Rond zijn 16e hoorde hij op de rooms-katholieke school waar hij zat de naar eigen zeggen historische woorden uit de mond van een broeder van liefde: “Faber, jij komt uit Amsterdam-Noord, jij bent niks, jij kan niks en jij wordt niks.” Hij had moeite om bij de les te blijven. “Ik had veel energie, kon niet stilzitten, had weinig concentratie. Ik zal lastig geweest zijn, maar ik vond het zo wreed, ik zag de gemeenheid in zijn ogen.”

Zijn ouders gingen uit elkaar en hij liep weg van huis en van school. Hij zwierf een paar jaar door de stad en had allerlei baantjes om te kunnen overleven.

Toen hij een rol kreeg in het openluchttheater van Tuindorp-Oostzaan, ging er een wereld voor hem open. Daarna volgde hij een mime-opleiding en leerde jongleren, dansen en regisseren. Dat deed hij om werk te kunnen krijgen als hij niet zou slagen als acteur. Bij Theatergroep Carrousel bracht hij zijn eerste eigen producties op de planken.

Faber was in 1970 medeoprichter van Het Werkteater, dat het toneel wilde vernieuwen met voorstellingen die over echte mensen gingen, met herkenbare emoties. Het vormde met zijn op improvisatie gebaseerde voorstellingen een afspiegeling van de maatschappij van de jaren 70 en 80. Hij speelde er met onder anderen Shireen Strooker, die zijn tweede vrouw werd.

In totaal zou hij vijf keer trouwen – en even zo vaak scheiden – en vijf kinderen krijgen uit vier huwelijken. Later zei hij dat Strooker zijn grootste liefde was. Lange tijd kon hij niet verklaren waarom zijn huwelijken geen stand hielden. Maar op latere leeftijd realiseerde hij zich dat het te maken had met zijn jeugd, waarin hij zich afsloot voor zijn ouders.

Hij voelde zich gezien als iemand hem aandacht gaf. “Als iemand met mij wou zoenen, ging ik voor de bijl en dan gaf ik alles.” Dat overkwam hem ook tijdens zijn huwelijken. “Als je je niet hecht, ga je zonder het te weten weer saboteren”, zei hij in een radio-interview(opent in nieuw venster) in 2025. “Komt er weer een kus, daar vecht je dan tegen, maar er was geen weg terug.” En trouwen was voor hem een bevestiging.

Vanaf de jaren 80 speelde Faber filmrollen in onder meer Schatjes!, Ciske de Rat en Oeroeg. Hij speelde in musicals (De Jantjes, Peter Pan) en tv-series, waaronder de komedies Prettig geregeld(opent in nieuw venster) en In voor- en tegenspoed. Ook gaf hij les op de theaterschool, waar hij zijn liefde voor het vak overbracht, en schreef columns.

Peter Faber speelde in Schatjes! de rol van de gefrustreerde vader John Gisberts:

De film Sweet Dreams uit 2023 was de laatste film waarin Faber acteerde. Daarin speelt ook zijn zoon Jesse mee. De film, die zich afspeelt op een plantage in Nederlands-Indië, won zes Gouden Kalveren.

Daarnaast stond Faber al die tijd in het theater met soloprogramma’s en voorstellingen als Ja, ja de liefde en Dagboek van een gek. Voor zijn 75ste verjaardag in 2018 maakte hij de voorstelling 75 Hoera! waarin hij terugblikte op zijn leven. Een overzicht van zijn theaterrollen bevat bijna negentig stukken.

Met zijn eigen jeugd in gedachten richtte Faber in 2008 de Peter Faber Stichting op. Die geeft jongeren kansen en zelfvertrouwen en leert ze dat je ondanks een slechte jeugd iets van je leven kunt maken. Zijn motto daarbij was: “Ik kan het, ik wil het, ik doe het nu.”

“De energie die je nodig hebt om je omgeving kapot te maken, diezelfde energie heb je nodig om jezelf en je omgeving heel te maken”, zei Faber. Hij had het niet over hangjongeren, maar over “jongeren die wachten op actie”.

Hij maakte films en voorstellingen met hen en op verzoek van de Amsterdamse burgemeester Van der Laan ging hij dat ook doen met jongeren in de gevangenis. Een aantal van hen ging daarna voorlichting geven aan nog jongere criminelen, van soms pas 12 jaar oud. Ze leerden de jongeren om “van je puinhoop een schatkamer te maken”.

Ook trainde hij politiemensen in de omgang met deze jongeren.

In een interview in zijn atelier in 2022 beschrijft Peter Faber de missie waaraan hij een groot deel van zijn tijd besteedde.

In 2018 onderging hij een hartoperatie. Vanaf die tijd leefde hij wat bewuster. Minder drinken en roken, meer bewegen. Zomer en winter liep hij elke dag anderhalf uur buiten. “Ik heb een speciaal vispak, dat kan een temperatuur van 20 graden onder nul aan. Mensen denken soms dat ik een dakloze ben”, zei hij daarover in een interview(opent in nieuw venster).

Op 5 juli werd Faber opnieuw opgenomen in het ziekenhuis omdat hij het benauwd had. Een vernauwde kransslagader, zei hij op Facebook(opent in nieuw venster) en hij sprak van achterstallig onderhoud. “De artsen zijn positief en daar houd ik me graag aan vast.”

“Ik ben niet bang voor de dood, maar laten we daar nog maar even mee wachten.”