NOS Nieuws•
In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van volgende week heeft de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) zo’n veertig gevallen ontdekt van politieke partijen die mogelijk de reclameregels hebben overtreden. Ze hebben een waarschuwingsbrief gekregen.
Volgens de AP zijn zowel lokale als landelijke partijen niet goed op de hoogte van Europese regels die vorig jaar zijn ingevoerd.
Politieke partijen mogen kiezers alleen gericht benaderen als mensen daarvoor toestemming hebben gegeven. “Die toestemming lijkt vaak te ontbreken”, schrijft de AP. De partijen riskeren sancties van de AP als zij zich niet aan de regels houden.
‘Targeting’
Het gaat om gerichte politieke online reclame, zegt de AP. Door middel van targeting krijgen gebruikers specifieke advertenties te zien zonder dat het duidelijk is waarom zij die zien. Ook is onduidelijk hoe de persoonsgegevens worden gebruikt, die nodig zijn om de kiezers te bereiken.
Ook is reclame te zien op platforms die juist een verbod op politieke advertenties hadden ingevoerd. De AP zegt niet om welke partijen of platforms het gaat, maar deze week bleek dat onder meer op Facebook en Instagram volop politieke advertenties verschijnen.
Strengere regels
Sinds oktober zijn de mogelijkheden om online te adverteren sterk ingeperkt. De strengere regels moeten persoonsgegevens beschermen en buitenlandse beïnvloeding bij verkiezingen tegengaan. Ook moeten de regels leiden tot meer transparantie en controleerbaarheid.
Zo mag een advertentie niet meer persoonsgericht zijn en moet het altijd duidelijk zijn waarom een advertentie op je tijdlijn verschijnt en wie ervoor betaalt. Niet alleen online, maar ook bij campagnes op straat, televisie en op de radio.
Veel socialemediabedrijven zeiden dat politieke advertenties al niet waren toegestaan op hun platforms of stemden in om er volledig mee te stoppen. Ze noemden de nieuwe voorwaarden te complex en onduidelijk.
Toezicht
“We hebben elders in de wereld gezien dat mensen in de opmaat naar verkiezingen op grote schaal gemanipuleerd kunnen worden door persoonsgerichte advertenties, bijvoorbeeld op sociale media”, zegt Monique Verdier, vicevoorzitter van de AP. Zo was in 2024 in Roemenië sprake van buitenlandse inmenging via TikTok tijdens de verkiezingscampagne.
Dat gebeurde bij verkiezingscampagnes in meer landen. “Daarvoor werden persoonlijke gegevens uit socialemediaprofielen misbruikt. Dat zorgde voor een groot privacyschandaal en het ondermijnde democratische processen.” Toezicht op online politieke advertenties is daarom volgens Verdier van groot belang.
