NOS Nieuws•
In Portugal is schrijver António Lobo Antunes overleden. Hij was een van de belangrijkste hedendaagse Portugese schrijvers, met een oeuvre van meer dan veertig boeken. Het grootste deel daarvan bestaat uit romans, maar Lobo Antunes publiceerde ook meerdere essaybundels en enkele non-fictietitels.
Ook buiten Portugal had Lobo Antunes een grote schare lezers. Hij geldt als een van de meest vertaalde Portugese auteurs van zijn generatie, ook naar het Nederlands. Ongeveer 24 van zijn boeken verschenen in Nederlandse vertaling.
Zijn leven begon in Lissabon in 1942. Hij studeerde geneeskunde en specialiseerde zich tot psychiater, een vak dat hij enkele jaren uitoefende. Zijn kennis van de menselijke psyche zou later een een belangrijke pijler worden in zijn werk.
Maar het waren zijn ervaringen in 1973 als legerarts tijdens de koloniale oorlog van Portugal in Angola die de inspiratie vormden voor zijn eerste boek. Memória de Elefante uit 1979 gaat over een ex-militair die zwaar getraumatiseerd terugkeert uit Angola en zijn weg vindt als psychiater.
Literaire doorbraak
Het autobiografische boek markeerde zijn doorbraak en had meteen invloed op Portugal, dat in een enorme transformatie zat na de Anjerrevolutie van 1974. Het land kreeg veel meer vrijheid na veertig jaar militaire onderdrukking. Voor intellectuelen als António Lobo Antunes ontstond ruimte om een heel nieuwe manier van schrijven te ontdekken. Zijn werk was vaak poëtisch, provocerend en politiek.
Ook zijn tweede boek, Os Cus de Judas, ging over Portugals koloniale verleden en werd opnieuw een succes, nu ook buiten Portugal. Zijn internationale doorbraak was misschien wel mede aan Nederland en België te danken. De kus van Judas verscheen hier in 1980 als een van de eerste vertalingen. Vlaamse en Nederlandse critici schreven er lovend over.
Lobo Antunes combineerde zijn schrijverschap tot 1985 met zijn werk als psychiater. Daarna legde hij zich volledig toe op het schrijven.
Sluitstuk
Het succes hield aan en Lobo Antunes won in eigen land vrijwel elke literaire prijs. Ook daarbuiten werd hij veelvuldig onderscheiden. De belangrijkste literaire prijs, de Nobelprijs voor Literatuur, won hij nooit, hoewel hij vaak werd getipt door kenners.
Vorig jaar verscheen zijn laatste roman, zijn 32ste. De omvang van de wereld wordt door critici gezien als het sluitstuk van zijn literaire carrière. Het boek gaat opnieuw over de thema’s die hij veelvuldig onderzocht: de complexiteit van menselijke relaties, de sporen van het verleden en de onontkoombaarheid van herinnering.
