NOS Nieuws•
Werkgevers en werknemers zijn niet blij dat het kabinet de arbeidsongeschiktheidspremie gebruikt om gaten op de begroting te dichten. In het Arbeidsongeschiktheidsfonds (Aof) zit op dit moment een reserve van zo’n 39 miljard euro. Toch is het kabinet van plan om de premie nog verder te verhogen.
“Het leidt bij ons en andere grote werkgevers tot gefronste wenkbrauwen”, zegt een woordvoerder van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). “De verhouding is enorm uit de pas gelopen sinds 2020.”
Werkgevers betaalden de afgelopen jaren steeds meer voor de arbeidsongeschiktheidspremie over het loon van werknemers, oplopend tot zo’n 7,6 procent dit jaar. Dat geld belandt in het Arbeidsongeschiktheidsfonds, waaruit bijvoorbeeld de WIA-uitkeringen worden betaald.
Het vermogen van het Arbeidsongeschiktheidsfonds is sinds 2017 flink gestegen, doordat er jaar op jaar meer geld binnenkomt dan dat eruit gaat:
De arbeidsongeschiktheidspremie is afgelopen jaren voor kabinetten een aantrekkelijke manier geworden om tekorten op de begroting te vullen. Zeker omdat andere opties, zoals de verhoging van de winstbelasting, politiek een stuk gevoeliger liggen.
Onderhandelaar weet niet wat ‘Aof’ is
Ook het kabinet-Jetten is van plan om de arbeidsongeschiktheidspremie te verhogen om andere zaken te kunnen betalen. Zo staat in de voorjaarsnota een verhoging van de premie ingeboekt om tegenvallende inkomsten van de zorgverzekeringen op te vangen.
In het coalitieakkoord was al eerder een andere verhoging aangekondigd, om een deel van de hogere defensie-uitgaven te financieren. Voor veel politici lijkt de arbeidsongeschiktheidspremie dan ook steeds meer een knop om aan te draaien om de begroting sluitend te krijgen.
Dat blijkt ook uit een saillant detail: aan de onderhandelingstafel van het coalitieakkoord was niet voor iedereen duidelijk wat de Aof-premie precies was. Eén van de onderhandelaars gaf later toe niet te hebben begrepen dat de letters a en o in ‘Aof-premie’, die die politicus net mede had verhoogd, staan voor arbeidsongeschiktheid.
Gemeentes verwachten dat de de verhoging van de premie om de defensiekosten te kunnen betalen (de zogenoemde vrijheidsbijdrage) alleen al voor hen een extra tegenvaller van 34 miljoen euro gaat betekenen. “Op het oog zouden er ook andere alternatieven mogelijk moeten zijn dan dit via de arbeidsongeschiktheidspremie te incasseren”, zegt een woordvoerder van de VNG.
Vakbond FNV keert zich ook fel tegen de manier waarop het kabinet de premie gebruikt. “Het kabinet is op zoek naar geld en kat nu de premie om tot een oneigenlijke belasting”, zegt interim-voorzitter Dick Koerselman van FNV. “Het wordt gebruikt als een verstopte spookbelasting.”
De FNV zegt zich maximaal te gaan inzetten om te voorkomen dat de arbeidsongeschiktheidspremie wordt gebruikt voor de zogenoemde vrijheidsbijdrage. Zeker omdat het kabinet ook het mes wil zetten in de hoogte van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen.
Ook wil de vakbond dat de zeggenschap over sociale fondsen, zoals het arbeidsongeschiktheidsfonds, weer deels bij werkgevers- en werknemersorganisaties komt te liggen. “Het is tenslotte een verzekeringspremie die bedoeld is voor werknemers, het is óns geld”, zegt Koerselman.
Massaclaim tegen de Belastingdienst
Intussen hebben zo’n 2500 werkgevers zich aangesloten bij een massaclaim tegen de Belastingdienst, om de volgens hen te veel betaalde premie van afgelopen jaren terug te halen. Ook enkele gemeentes doen hieraan mee.
Toch wil de VNG zich daar als koepelorganisatie niet bij voegen, omdat zij als overheid niet tegenover de landelijke overheid wil komen te staan. De VNG hoopt via bestuurlijk overleg het kabinet te bewegen af te blijven van de premie.
