NOS Nieuws•
Tientallen landen hebben na overleg samen geëist dat Iran de Straat van Hormuz vrijgeeft. Een deel van deze groep, waaronder Nederland, overweegt mee te doen aan een militaire missie om de zeeroute te beveiligen. Daarvoor wordt wel als absolute voorwaarde gesteld dat de gevechten in de regio eerst gestopt zijn.
Dat is duidelijk geworden door uitspraken van premier Jetten en minister van Buitenlandse Zaken Berendsen. Volgens hen kan de Nederlandse marine een bijdrage leveren door bijvoorbeeld zeemijnen te ruimen, maar dan moeten de aanvallen tussen Iran, de VS, Israël en de Golfstaten dus wel zijn gestopt.
Volgens initiatiefnemer het Verenigd Koninkrijk deden zo’n veertig landen mee aan het virtuele overleg. Deelnemers waren de ministers van Buitenlandse Zaken van landen in Europa, Azië en Latijns-Amerika. Behalve de VS deden alle landen in de G7 mee aan het overleg.
Oproep Trump ‘onrealistisch’
De Amerikaanse president Trump heeft landen die gebruikmaken van de strategische waterweg gisteren opgeroepen: “Verzamel wat moed en pak het gewoon.” De Franse president Macron noemde het met geweld doorbreken van de Iraanse blokkade te gevaarlijk en onrealistisch. Daar sloot onder meer Nederland zich bij aan.
“Zodra de aanvallen over en weer stoppen, maar de scheepvaart in de Straat van Hormuz niet op gang komt, dan pakt de groep landen zijn verantwoordelijkheid”, zei Jetten. Hij zei dat de top van verschillende krijgsmachten de plannen voor een militaire coalitie nader gaat bespreken.
Het initiatief voor de militaire coalitie komt van de Britten en Fransen. Onduidelijk is echter hoeveel landen bereidheid hebben getoond om deel te nemen.
Behalve de oproep aan Iran om de zeestraat vrij te geven, was er geen gezamenlijke slotverklaring. “We moeten eerlijk zijn: als veertig landen bij elkaar komen voor een overleg van anderhalf uur is de kans klein dat er meteen concrete actie komt”, zei Berendsen.
Er zijn ideeën uitgewisseld die de komende tijd verder moeten worden uitgewerkt. Er is nog geen concreet verzoek gedaan aan Nederland om marineschepen beschikbaar te stellen, aldus de minister. Maar de kunde voor een dergelijke beveiligingsmissie heeft de Nederlandse marine volgens Berendsen en Jetten wel in huis.
Extra sancties mogelijk
Volgens de minister ligt de nadruk voorlopig op verdere diplomatieke druk op Iran. Er is gesproken over de mogelijkheid van extra sancties tegen het land. De groep landen is het erover eens dat het cruciaal is voor de wereldeconomie om de Straat van Hormuz zo snel mogelijk te heropenen.
De door Israël en de VS begonnen oorlog heeft geleid tot een energiecrisis. Diverse passerende olietankers zijn de afgelopen tijd getroffen door Iraanse vergeldingsaanvallen.
Weinig animo
Trump beweerde dat zelfs de “grootste experts” niet hadden kunnen voorspellen dat het regime in Teheran zou terugslaan tegen Amerikaanse bondgenoten in regio. In werkelijkheid was voor dit scenario herhaaldelijk gewaarschuwd en had Iran er openlijk mee gedreigd.
Europese landen zijn op voorhand niet op de hoogte gesteld van de aanvalsplannen van de VS en Israël. Er is daarom ook weinig animo in Europa om direct militair betrokken te raken bij het conflict.
