Regenbogen en oranje luchten: waarom het weer nu zo kleurrijk is

• Peter Kuipers Munneke

  presentator Weer

Het is buiten goed te merken dat we op weg zijn naar de herfst: de dagen worden snel korter en de lucht is vaak vochtig. De combinatie van kortere dagen en veel vocht in de atmosfeer zorgt ervoor dat het weer in de maanden september en oktober meestal heel kleurrijk is, met regenbogen, halo’s en kleurrijke zonsopkomsten en zonsondergangen.

Vochtige lucht met een laagstaande zon komt vooral voor in de herfst, als de dagen al kort zijn, maar de temperatuur nog hoog. Dat komt doordat in Nederland de temperatuur niet gelijkloopt met de lengte van de dagen.

Op 21 juni is het bijvoorbeeld de langste dag, maar de warmste periode van het jaar is begin augustus. De oceaan en de Noordzee warmen maar heel langzaam op, waardoor ook de lucht vertraagd opwarmt. Op dezelfde manier is eind december de kortste dag, maar de koudste periode is gemiddeld pas begin februari.

Het langzame afkoelen van de zee vertraagt ook het kouder worden van de atmosfeer. Dat levert in de herfst die combinatie op van korte dagen en relatief warme, vochtige dagen. In september en oktober is het veel warmer dan in februari en maart, wanneer de dagen net zo kort zijn, maar de lucht dus veel kouder.

De combinatie van lage zon en veel vocht zorgt voor al die kleur. Door de lage zon legt het zonlicht een lange weg af door de atmosfeer en onderweg filtert de waterdamp sommige kleuren uit het zonlicht. Wat overblijft, vooral rond zonsopkomst en zonsondergang, zijn rood, roze, paars, oranje en geel.

Ook zijn er in de herfst vaak regenbogen. Door de warme lucht kunnen nog felle buien ontstaan, terwijl de zon al laagstaat. Dat levert de mooiste regenbogen op, met soms loodgrijze luchten op de achtergrond. Ook halo’s en bijzonnen zie je vaak in dit jaargetijde, als de zon laag aan de horizon staat.

Daar komt nog bij dat de natuur in het najaar ook steeds kleurrijker wordt door het herfstblad aan de bomen. In combinatie met de explosie van kleuren in de atmosfeer zijn de komende maanden een fotogenieke periode van het jaar, al kan het ook flink nat zijn.

De komende week biedt wat dat betreft van alles wat. Morgen wordt het vrij zonnig en 20 tot 22 graden. Dinsdag kan het in het oosten en zuiden 25 graden worden voordat het ’s avonds gaat regenen.

De rest van de week heb je kans op flink wat kleur: soms is er zon, ook zijn er buien. Bovendien worden de dagen tijdens de komende week bijna een halfuur korter, waardoor je het kleurrijke weer ook steeds vaker ziet als je nog buiten of onderweg bent.