NOS Nieuws••Aangepast
In de Hongaarse hoofdstad Boedapest hebben premier Viktor Orbán en zijn uitdager Péter Magyar hun stem uitgebracht voor de parlementsverkiezingen. De laatste zei dat de Hongaren vandaag de keuze hebben “tussen Oost en West, tussen propaganda en eerlijk debat”. Orbán zei: “Ik kom hier voor de winst.”
Magyar van de conservatieve centrumrechtse Tisza-partij zei ervan overtuigd te zijn dat hij aan het langste eind trekt. “Iedereen ziet en weet dat het vandaag na zestien jaar met deze machtsmachine, afgelopen is met deze maffia-regering.” Kiezers kunnen volgens hem ook een einde maken aan de jarenlange corruptie.
De vraag is volgens Magyar alleen of Tisza een eenvoudige meerderheid behaalt of zelfs een tweederdemeerderheid. Die zou Magyar de vrije hand geven om hervormingen door te voeren, waaronder het herschrijven van de grondwet en het ontslaan van Orbán-vertrouwelingen op hoge posten.
Magyar zei verder te vrezen voor valse sabotageacties, waarbij mensen zich voordoen als aanhangers van zijn Tisza-partij om de stembusgang te dwarsbomen. Hij had vanochtend naar eigen zeggen al tientallen meldingen over fraude ontvangen.
Hoge opkomst
De opkomst lijkt hoog te worden. Om 13.00 uur lag het opkomstpercentage al op ruim 54 procent. Bij de verkiezingen in 2022 was dat rond dat tijdstip beduidend lager, met 40,01 procent.
Ook buiten Hongarije maken Hongaren gebruik van hun stemrecht. In Den Haag stonden vanochtend om 06.00 uur volgens persbureau ANP al 150 mensen in de rij, aan het eind van de ochtend liep de wachttijd op tot bijna zo’n twee uur.
De verkiezingen in Hongarije worden in Europa, én daarbuiten, op de voet gevolgd. Orbán was de laatste jaren geregeld een sta-in-de-weg binnen de Europese Unie en onderhoudt nauwe banden met de Russische president Poetin. De verkiezingen in het land van tien miljoen worden dan ook wel gezien als de belangrijkste van het jaar in Europa.
Ook de Amerikaanse regering volgt de verkiezingen met opvallende interesse. Orbán is een nauwe bondgenoot en geestverwant van president Trump, die Hongaren expliciet heeft opgeroepen op zijn “ware vriend en winnaar” Orbán te stemmen.
Afgelopen week kwam vicepresident Vance zelfs naar Hongarije om zijn steun uit te spreken voor Orbán. In de geest van Orbán haalde hij uit naar “de bureaucraten in Brussel” die de verkiezingen zouden proberen te beïnvloeden. Daarvoor is geen bewijs, terwijl critici erop wezen dat Vance dat wel deed door campagne te voeren voor Orbán.
Oppositieleider Magyar reageerde op Vance’ bezoek door te stellen: “De geschiedenis van Hongarije wordt niet geschreven in Washington, Moskou of Brussel, maar in de straten en op de pleinen van Hongarije.”
Veel zetels bepaald in kiesdistricten
Afgaande op de peilingen haalt Tisza meer stemmen dan de Fidesz-partij van Orbán. Het zou voor het eerst zijn in zestien jaar dat Fidesz niet meer de grootste is.
De peilingen zeggen echter niet alles, en daarbij levert een meerderheid van stemmen door het complexe kiessysteem niet per se de vrijheid op om het beleid te bepalen. Het Hongaarse parlement telt 199 zetels, waarvan er 106 via kiesdistricten worden bepaald. Die districten zijn de laatste jaren dusdanig hertekend dat het voor Fidesz makkelijker is om zetels te halen.
Nieuwsuur maakte deze uitleg daarover:
Zo werkt het Hongaarse kiesstelsel (in het voordeel van Orbán)
Magyar voerde vooral campagne op thema’s waar Hongaren dagelijks mee te maken hebben: de slechte staat van de gezondheidszorg, het onderwijs, het openbaar vervoer en de corruptie in het land.
Orbán op zijn beurt heeft zich in zijn campagne vooral afgezet tegen Brussel en Oekraïne. Zijn campagne heeft president Zelensky als de grootste vijand van Hongarije afgeschilderd. Zelensky zou met Magyar samenwerken om Hongarije de oorlog in te trekken, al ontbreekt enig bewijs daarvoor.
Ook wordt Oekraïne door Fidesz neergezet als de partij die ervoor kiest om de oorlog te laten voortduren. Aan het feit dat Rusland het land illegaal is binnengevallen, niet bereid lijkt tot noemenswaardige concessies en systematisch burgerslachtoffers blijft maken, gaat Orbán in het geheel voorbij.
Orbán kreeg vanochtend de vraag van een journalist van de Kyiv Independent of hij in de positie van Zelensky grondgebied zou opgeven aan Rusland. Na een korte pauze was zijn antwoord: “Ik heb het geluk dat ik Zelensky niet ben”.
‘Vrij maar niet eerlijk’
Door de manier waarop Orbán democratische instituties heeft ontmanteld en de media naar zijn hand heeft gezet, worden de verkiezingen in het land wel omschreven als vrij maar niet eerlijk. Ook waren er afgelopen tijd onthullingen dat kiezers in arme dorpen, net als bij eerdere verkiezingen, betaald krijgen om op Fidesz te stemmen.
Hongaren hebben tot 19.00 uur om hun stem uit te brengen. Een officiële exitpoll is er niet, de eerste uitslagen volgen in de uren erna.
Correspondent Christiaan Paauwe maakte afgelopen week een reportage over de campagnes van de kandidaten:
Verkiezingen in Hongarije: corruptie, campagneposters en Oekraïne als ‘vijand’
