NOS Nieuws••Aangepast
Inlichtingendienst AIVD zegt dat Rusland zich voorbereidt op een langdurige confrontatie met het Westen. Ook was de dreiging van landen met een offensief cyberprogramma vorig jaar groter dan was ingeschat, schrijft de AIVD in het jaarverslag over 2025.
“In de tachtig jaar dat de AIVD en zijn voorlopers bestaan, was er niet eerder een dreigingsbeeld zoals nu, waarbij de nationale veiligheid tegelijk van zoveel kanten, zo langdurig onder druk staat”, schrijft de directeur-generaal van de geheime dienst, Simone Smit. Zij noemt de houding van Rusland richting Europa een “oncomfortabel feit”.
De AIVD schrijft dat de Russen zich vorig jaar nog agressiever, brutaler en provocerender opstelden tegen Europese landen. Dit doen ze omdat ze op hun beurt de Europese politieke en militaire steun aan Oekraïne ook zien als “steeds vijandiger”.
Hacks
Als voorbeeld van de Russische dreiging noemt de inlichtingendienst onder meer de cyberaanval die de Russen in 2025 hebben uitgevoerd op Signal- en WhatsApp-accounts van ambtenaren en militairen. Ook de hackersgroep die door de AIVD in 2025 als ‘Laundry Bear‘ werd betiteld, wordt in het verslag aangehaald.
Dit collectief wordt gezien als een aan Rusland gelieerde spionagegroep die doelgerichte cyberaanvallen uitvoert tegen westerse overheden en defensie-gerelateerde organisaties. De groep wordt verantwoordelijk gehouden voor de hack bij de politie waarbij werkgerelateerde contactgegevens werden gestolen van tienduizenden medewerkers, zoals namen, e-mailadressen en telefoonnummers.
Ook meldt de inlichtingendienst dat “statelijke actoren” zoals buitenlandse overheden, inlichtingendiensten of groeperingen die hierdoor worden aangestuurd, steeds vaker gebruikmaken van criminele netwerken en individuen voor spionageactiviteiten. Uit nieuw onderzoek blijkt, zo schrijft de inlichtingendienst, dat sommige van deze criminele netwerken structureel actief zijn in Nederland.
China wil wereldorde vervormen
Daarnaast heeft de AIVD veel aandacht voor China. Volgens Smit is dit land “al jaren heimelijk en illegaal actief om de kennis van onze bedrijven en kennisinstellingen te bemachtigen”. Volgens de AIVD bedreigt dat de autonomie en het innovatie- en verdienvermogen van Nederlandse bedrijven.
Het past volgens de geheime dienst in het streven van China om de wereldorde te hervormen “naar eigen autocratische ideologie”. De Chinese inspanningen blijven een continue dreiging voor westerse kennisinstituten en bedrijven, aldus de inlichtingendienst.
Nederland was in 2025 ook doelwit van Chinezen. Telecomproviders waren het slachtoffer van een cyberspionagecampagne uitgevoerd door de Chinese hackersorganisatie Salt Typhoon, die volgens de VS wordt gesteund door de Chinese staat. De dreiging vanuit China is in 2025 zowel verbreed als verdiept, aldus de AIVD.
Aanhoudende terreurdreiging
Ondertussen is het jihadisme nog altijd de grootste dreiging voor de nationale veiligheid. Vanuit deze hoek komt een “aanhoudende terroristische dreiging”. Deze komt vrijwel geheel voor rekening van Islamitische Staat, waarbij de AIVD in 2025 een toename van het aantal aanhangers onder jongeren tot 24 jaar ziet.
Zij radicaliseren in toenemende mate online. Zes van de elf personen die vorig jaar werden gearresteerd vanwege een jihadistische geweldsdreiging waren jonger dan 24. In de onderzoeken ziet de AIVD sowieso steeds meer jongeren voorbijkomen.
In de rechts-extremistische beweging in Nederland ziet de dienst twee stromingen. Hoewel ze dezelfde doelen hebben, is de ene stroming een bredere, niet-gewelddadige beweging, maar er bestaat ook een smallere beweging die wel gewelddadig is. Voor links-extremisten was de oorlog in Gaza in 2025 een belangrijk onderwerp en hoewel de AIVD hen “activistisch” noemt, is de dreiging vanuit deze groepering gering.
Kwaadaardige elite
In het jaarverslag wordt ook Iran genoemd. Dat land richt zich met zijn cyberdreiging vooral op critici van het regime, maar ook op experts die zich met het Midden-Oosten bezighouden en medewerkers van overheidsinstanties. Dat sommigen van hen staatsburger zijn van westerse landen, houdt Iran niet tegen, ziet de geheime dienst.
Ook anti-institutionele extremisten zijn nog altijd actief in Nederland. Deze zogenoemde soevereinen geloven dat een kwaadaardige elite mensen wil onderdrukken, tot slaaf maken of vermoorden en zien massamigratie als een manier van de elite om de bevolking verder te onderdrukken.
Vooral journalisten en rechters ontvangen regelmatig bedreigingen vanuit deze hoek. Bij aanhoudingen van acht anti-institutionele extremisten trof de politie onder meer vuurwapens, grote hoeveelheden munitie en zwaar vuurwerk aan, maar ook castorbonen. Dat is het hoofdingrediënt voor het gif ricine, een middel dat door Rusland vroeger veel werd gebruikt.
China bereidt zich voor
In een dinsdag gepubliceerd jaarverslag van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) werd geconcludeerd dat zowel Rusland als China snel leert van de oorlog in Oekraïne. Volgens de MIVD is de militaire samenwerking tussen beide landen het afgelopen jaar sterk geïntensiveerd. Voor China is de oorlog in Oekraïne een belangrijke leerschool. Het land bereidt zich voor op gewapende conflicten, aldus de MIVD. China claimt Taiwan en houdt geregeld grote militaire oefeningen rond het eiland.
