Schilderij ontdekt van vergadering in 1608, de ‘geboorte van Nederland’

Een schilderij dat een paar jaar geleden nog op het punt stond geveild te worden als een onbekend 17e-eeuws tafereel blijkt veel belangrijker dan gedacht. Op het doek staat een beslissend moment in het ontstaan van Nederland tijdens de Tachtigjarige Oorlog.

Eeuwenlang hing het werk van een onbekende schilder in een Duits kasteel, waarna het in 2023 op een veiling terechtkwam. Historicus Oddens werd erop geattendeerd en bracht een bod uit op het onbekende werk. Daarna begon het onderzoek.

Vrij snel was duidelijk dat het een politieke vergadering uit de 17e eeuw betrof, maar het was een mysterie waar en wanneer die plaatsvond. Samen met andere experts ontdekte Oddens waar het tafereel zich afspeelde: de oudste zaal van het Binnenhof, waar de Staten-Generaal bijeenkwam. Prominente politieke leiders onder wie prins Maurits en raadpensionaris Johan van Oldenbarnevelt zitten rondom de vergadertafel.

Uit Oddens’ onderzoek bleek ook welk moment is afgebeeld: het moment in 1608 waarop de Staten-Generaal het nieuws krijgen dat een delegatie van de koning van Spanje bereid is in hun midden te verschijnen.

Dat was van grote symbolische waarde, omdat Spanje de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden daarmee impliciet als gelijkwaardige gesprekspartner erkende. Het vormde een belangrijke stap richting internationale erkenning van de Republiek.

Daarnaast is dit volgens Oddens het enige bekende schilderij van de oudste vergaderzaal van de Staten-Generaal op het Binnenhof.

Het werk is van grote historische betekenis, zegt Oddens. “We beschikken over veel geschreven bronnen, maar we hebben heel weinig beeld van de politieke cultuur van de vroege Republiek”, zegt hij.

“Dit schilderij laat niet alleen zien hoe de Staten-Generaal vergaderden, maar legt ook een moment vast dat tijdgenoten zagen als een doorbraak in de relatie tussen de Verenigde Provinciën en Spanje.”Wat het Huygens Instituut(opent in nieuw venster) betreft, is het doek een evenknie van het beroemde schilderij van de bekrachtiging van de Vrede van Münster uit 1648.

Het schilderij is gerestaureerd en in bruikleen gegeven aan het Haags Historisch Museum. Hier zal het bij de heropening van dat museum in 2028 te zien zijn.