NOS Nieuws•
Scholen sluiten zich massaal aan bij de nieuwe coöperatieve schoolboekenuitgever Neon. Ze willen zo meer grip krijgen op de prijs, kwaliteit en duurzaamheid van schoolboeken. Bijna 1400 scholen met ruim 650.000 leerlingen zijn al lid, een kwart van het totale aantal leerlingen op basis- en middelbare scholen.
Die belangstelling vergroot de druk op bestaande uitgevers om verbeteringen door te voeren. Scholen hebben al jarenlang veel kritiek op de uitgevers. Inmiddels lopen er twee onderzoeken naar marktwerking in de sector. De staatssecretaris dreigde recent met ingrijpen.
En dat leidt tot beweging bij de uitgevers, zien de schoolbesturen, verenigd in de PO-Raad en VO-Raad. Ze zijn “kritischer op het eigen aanbod” en hebben een “voorzichtig andere houding richting scholen”. “We kunnen ons niet aan de indruk onttrekken dat de komst van Neon in positieve zin bijdraagt aan deze veranderende houding”, aldus de VO-Raad.
Revolutionair
“Best wel een revolutionaire ontwikkeling”, zegt hoogleraar innovatie in het onderwijs Frank Cornelissen. “Dat zoveel scholen aanhaken is echt een signaal dat er behoefte is aan iets anders. Scholen gaan meer invloed uitoefenen op de methodes die ze gebruiken. Dat past goed bij hoe we onderwijs hebben bedacht in Nederland; dat scholen zelf hun visie hebben en keuzes maken.”
Veel scholen zijn ontevreden over de kwaliteit en de hoge prijzen van de huidige schoolboeken. Ook hebben ze kritiek op de duurzaamheid: ze worden gedwongen om werkboeken te kopen die na een jaar niet meer bruikbaar zijn en dus moeten worden weggegooid.
Middelbare scholieren gebruiken steeds vaker werkboeken die na een jaar in de kliko verdwijnen:
Tweederde van de schoolboeken belandt na een jaar in de kliko
De NOS berichtte eerder dat scholen heel enthousiast zijn over de nieuwe coöperatieve uitgever. Initiatiefnemer is Marten Blankesteijn, die eerder de digitale kiosk Blendle oprichtte. Neon wil samen met de deelnemende scholen schoolboeken uitgeven die eenvoudig aan te passen en veel goedkoper zijn.
Zo’n 120 scholengemeenschappen met 515 basisscholen en 883 middelbare scholen uit het hele land zijn lid en betalen mee aan de ontwikkeling van de nieuwe lesmaterialen. Dat is een veelvoud van de twaalf scholengemeenschappen met 70.000 leerlingen die zich tot november hadden gemeld.
YouTubeleraren
Dat ontwikkelproces is deze maand van start gegaan met een groep van vijftig schrijvers, vooral leraren, die meestal ook nog deels voor de klas staan. De belangstelling was groot. Ruim duizend mensen solliciteerden op de vacatures. Doordat meer scholen meedoen, kan Neon meer schrijvers aannemen om sneller meer schoolboeken te ontwikkelen.
“We hebben heel goede schrijvers kunnen vinden”, vertelt Michelle van Dijk, die verantwoordelijk is voor het auteursteam. “Van mensen die jong en fris van de opleiding zijn tot ‘YouTubeleraren’ en leraren met jarenlange ervaring. Dat geeft ontzettend veel energie.” De schrijvers zijn, anders dan bij veel andere uitgevers, in loondienst. “Dat zorgt voor continuïteit.”
Als een andere uitgever het voor 10 euro aanbiedt, kan jij het niet meer voor 30 euro verkopen.
De uitgever gaat ook aan de slag voor het praktijkonderwijs en onderwijs voor nieuwkomers. Daarnaast slaat het de handen ineen met het gespecialiseerd onderwijs om specifiek lesmateriaal te maken. Bestaande commerciële uitgevers doen dit niet omdat ze er niet aan kunnen verdienen, berichtte de NOS onlangs. Na de zomervakantie worden de eerste hoofdstukken getest en aangepast. Het schooljaar erna moeten de eerste boeken klaar zijn.
Belangrijke voorwaarde voor succes is wel dat niet alleen de schoolbesturen maar ook de vakleraren aanhaken, zegt onderwijskundige Cornelissen, die behalve hoogleraar ook toezichthouder is bij twee scholengemeenschappen. Die vakleraren bepalen welke boeken ze gebruiken.
“Lang niet alle docenten steken hun vinger op”, ziet hij. “Die zijn jarenlang getraind om met een methode les te geven. Als je het anders wil gaan doen, kost dat tijd en energie.”
Neon-oprichter Marten Blankesteijn is daar niet bezorgd over. “Voor alle methodes van Neon betalen scholen per leerling rond de 20 euro per jaar. Dat is minder dan wat ze nu betalen voor één methode.” Daar komen nog wel drukkosten bij van een paar euro per boek.
De boeken zijn er nog niet, maar de markt wordt al wakker geschud, ziet onderwijskundige Cornelissen. “Nu al gaat er een belangrijke prikkel van uit. Uitgevers gaan kijken wat dit betekent voor hun marktaandeel, en of ze wat moeten veranderen.”
Volgens de hoogleraar zullen de uitgevers ook hun prijzen gaan verlagen. “Zolang het geld binnen blijft stromen, blijven ze doen wat ze doen omdat er geen alternatief is. Maar nu is dat er wel. Als een ander het voor 10 euro aanbiedt, kan jij het niet meer voor 30 euro verkopen.”
