NOS Nieuws
Het minderheidskabinet is al een experiment, maar de komende dagen gaan de regeringspartijen nog een stap verder met experimenteren: ze mogen elkaar in het uiterste geval loslaten bij stemmingen over het belastingplan, zo hebben de coalitiepartijen D66, VVD en CDA afgesproken.
Ze mogen los van elkaar meerderheden zoeken bij de oppositie en ze mogen zelfs vóór belangrijke, financiële plannen stemmen waar de ander tegenstemt. In Den Haag weet niemand zeker of dat politiek lukt en welke plannen met het land eruit gaan rollen.
“Een unieke situatie”, noemt een minister van het minderheidskabinet-Jetten het achter de schermen. De Tweede Kamer debatteert vanmiddag over het belastingplan van het kabinet en dan wordt duidelijk hoe dat loslaten er in de praktijk uit kan zien. Dat kan heel spannend worden, zeggen Haagse betrokkenen. Vanmiddag wordt de onderlinge band van de coalitiepartijen direct getest.
Het kabinet heeft de financiële plannen voor volgend jaar opnieuw aangepast. Die zoveelste aanpassing kwam er in de hoop dat er genoeg partijen voor gaan stemmen, omdat er voor iedereen wat leuks in zit, maar zekere steun in Tweede en vooral Eerste Kamer is nog steeds niet geregeld.
Regeringspartij CDA is daarom gefrustreerd en kritisch op het kabinet. Die partij wil zekerheid dat de belangrijke financiële plannen door de Eerste Kamer komen. Het frustreert CDA-leider Bontenbal dat het in de coalitie niet lukt om samen een aanbod neer te kunnen leggen waarmee die senaatsmeerderheid gegarandeerd is.
Bontenbal doelt daarmee op de VVD, maakte hij in het tv-programma Eva duidelijk. “De VVD wil niet een stukje op vermogen bewegen”, zei de CDA-leider. En door de meest vermogenden meer te belasten, zou het kabinet wel de steun van Pro kunnen binnenhalen. Dat het kabinet er in plaats daarvan voor koos om af te wachten en maar te kijken welke partijen tegen durven te stemmen, vond Bontenbal zelfs “casinopolitiek”.
Dat de CDA-leider zo fel kritiek uit op dat de coalitie te weinig voor elkaar krijgt en zijn eigen plan trekt, wordt in een deel van het kabinet geduid als kiezen voor chaos. Men weet niet wat daar uitkomt. Maar Bontenbal zegt dit dus juist te doen om chaos te voorkomen.
De CDA-leider opereert niet helemaal solo. In de coalitie hebben ze afgesproken dat het nu aan de Kamer is om tot meerderheden te komen voor de financiële plannen. En er is ook afgesproken dat de regeringspartijen daarbij verschillend mogen stemmen. Wel zijn er spelregels afgesproken in dit ‘open huwelijk’, ze moeten elkaar niet verrassen en er valt te horen dat afspraken uit het coalitieakkoord staan. De ruimte ligt dus vooral in wat ze nog niet met elkaar hebben afgesproken.
Vandaag in het belastingdebat komt er vanuit Pro en Volt een plan om vermogenden toch meer te belasten. Het belooft de eerste test te worden van deze losse aanpak in de coalitie. Over dat voorstel van Pro en Volt praat namelijk ook het CDA mee, al zou dat slechts nog op hoofdlijnen zijn. Het wordt volgens betrokkenen heel spannend wat daarmee gaat gebeuren. De VVD blokkeerde aan de onderhandelingstafel tot nu toe deals om vermogenden meer te belasten.
“Wat als het CDA amendementen gaat steunen die de VVD eerder niet te dragen vond”, vraagt een betrokkene zich af. Mogen ze echt zo ver gaan? En kan de onderlinge band in de coalitie dat wel aan?
Men weet het nog niet in Den Haag, want dit is een nieuw experiment binnen het experiment minderheidskabinet. Volgens een kabinetsbron was het nodig om het zo te proberen te ‘forceren’ want de boel zat ook ‘klem’.
Bij het debat vandaag hoeft nog niet alles duidelijk te worden want de stemmingen erover zijn nu nog niet. En in de tussentijd kan er bijvoorbeeld ook een rechtse meerderheid voor andere plannen geregeld worden. Er zijn meer mogelijkheden nu de regeringspartijen niet meer per se samen optrekken bij de grote, financiële plannen. Dus achter de schermen wordt er door partijen nu druk afgetast wat er allemaal kan. Maar plannen over links of rechts hebben eigenlijk altijd het CDA nodig.
In het debat vandaag over het belastingplan zullen de pijlen zich ook richten op het ministerie van Financiën en niet alleen omdat er nog geen zekere meerderheden zijn. Meerdere partijen zijn boos dat Financiën de verbouwing van het systeem van Box 3, de vermogensbelasting, niet gedekt heeft. Tegenover de rekening van ruim 17 miljard staat geen plan hoe dat betaald moet worden.
“Dit is de grootste belastingzwendel ooit van een minister van Financiën”, zegt ChristenUnie-Kamerlid Grinwis zelfs, opmerkelijk want het kabinet kijkt voor veel financiële plannen naar zijn partij. Bij Pro willen ze dat vermogenden die rekening gaan betalen, maar ze vinden dat met het plan van Heinen alle Nederlanders nu moeten betalen voor een “miljardencadeau aan de grootste vermogens”.
En waar Financiën hoopte bijvoorbeeld BBB en Mona Keijzer gerust te stellen met uitstel van de hogere btw op sierteelt, bloemen dus, is dat in de praktijk niet gelukt. Zij zijn teleurgesteld dat het kabinet slechts geld heeft uitgetrokken om de maatregel drie maanden uit te stellen.
