Strenge Nederlandse visumplicht voor Surinamers: ‘Traumatische ervaring’

• 

  Nina Jurna

  correspondent Latijns-Amerika

Suriname viert vandaag zijn 50-jarige onafhankelijkheid van Nederland. De familiebanden tussen beide landen zijn hecht: er wonen meer dan 350.000 mensen in Nederland met een Surinaamse migratieachtergrond, terwijl er in Suriname zelf maar 640.000 mensen wonen.

Toch is reizen naar Nederland voor Surinamers ingewikkeld. Voor een bezoek hebben ze een visum nodig. Deze visumplicht ontstond na de onafhankelijkheid, toen er een massale uitstroom kwam van Surinamers naar Nederland op zoek naar een beter bestaan. De eisen voor zo’n visum zijn streng, de kosten hoog en de kans dat het wordt afgewezen is groot, waarbij de redenen voor afwijzing vaak willekeurig zijn.

Het overkwam gitarist Jason Eduwaiti (36). Hij voelde zich vereerd toen de Surinaams-Nederlandse fluitist Ronald Snijders hem uitnodigde om op te treden in Nederland. Snijders had de Boy Edgar-prijs gewonnen, de hoogste Nederlandse jazz-onderscheiding.

“Ik droeg mijn prijs op aan Suriname, want daar liggen mijn roots en ik mocht iemand uitnodigen”, zei Snijders. “Ik dacht: Jason Eduwaiti moet erbij zijn! Hij is een talent in Suriname, hij heeft conservatorium gedaan en is iemand met een hele eigen stijl.”

Eduwaiti ging vol energie aan de slag met het verzamelen van de vereiste documenten voor het visum om naar Nederland te kunnen reizen. “Ik reis al sinds 2009 regelmatig naar het buitenland. Ik ben vaker in Nederland geweest en in Parijs, zelfs in Dubai en de Verenigde Staten voor optredens of samenwerkingsprojecten met andere muzikanten. Ik kreeg van het Nederlandse Fonds voor Podiumkunsten een officiële uitnodigingsbrief en diende vol vertrouwen mijn papieren in bij de Nederlandse autoriteiten.”

De klap was groot toen zijn visum werd afgewezen. Het gevaar zou te groot zijn dat Eduwaiti in Nederland wilde blijven en zou proberen onder te duiken, kreeg hij als argument te horen. “Het was een traumatische ervaring. En waar baseren ze het op? Ik heb een gezin in Suriname, mijn zoontje was destijds 3 jaar oud. Ik heb hier mijn werk en mijn leven.”

Ook Ronald Snijders was boos en verbijsterd. “Ik vond het echt schandalig. Jason is iemand van onbesproken gedrag. En als zelfs iemand wordt geweigerd terwijl er een officiële uitnodiging ligt van het Nederlandse Fonds voor Podiumkunsten, wat wil je dan nog meer?”

Het had weinig zin om protest aan te tekenen, want dat zou te lang duren en de prijs was dan al uitgereikt, maar de gebeurtenis geeft beide muzikanten nog steeds een vervelende nasmaak. “Er is toch een bijzondere band met Nederland? Dat maakt zo’n afwijzing extra pijnlijk”, zegt Eduwaiti.

Duizenden Surinamers maken jaarlijks mee dat hun visum wordt afgewezen. Ze missen daardoor optredens, sportwedstrijden of bijvoorbeeld examens die ze in Nederland afleggen. Ook bruiloften en zelfs begrafenissen van familieleden in Nederland kunnen Surinamers mislopen omdat ze geen visum krijgen. Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken kan Nederland alleen deze regels niet veranderen.

De 50-jarige onafhankelijkheid begon met vuurwerk in Paramaribo:

“Het zijn Schengenregels die we hebben opgesteld als Europese Unie en dat betekent dat zo’n visum verplicht is”, zegt demissionair minister van Buitenlandse Zaken Van Weel na vragen van NOS. “Een land kan vrijstelling krijgen, alleen moet ieder land dat apart bij de EU aanvragen en daarover met de Europese Commissie onderhandelen.”

Van Weel benadrukt dat vanwege de historische banden Nederland Suriname wel wil ondersteunen bij die onderhandelingen. “Maar uiteindelijk is Suriname een zelfstandig land dat dit zelf moet doen”, meent Van Weel.

Voor Eduwaiti en de vele andere Surinamers zal afschaffing van het visumplicht een geschenk uit de hemel zijn. “Nu denk ik wel twee keer na als ik word gevraagd voor een samenwerking met muzikanten in het buitenland. Eigenlijk kun je niets plannen, want je weet niet of een visum wordt goedgekeurd of geweigerd.”

Zijn geld, 125 euro, een half maandloon in Suriname, was hij overigens kwijt, want dat moet betaald worden, ongeacht of het visum wordt goedgekeurd of niet. En aan de behandeling op het visumkantoor in Paramaribo dat namens de Nederlandse autoriteiten de visumaanvragen verwerkt, heeft hij geen goede herinnering. “Het leek alsof ze me aan het keuren waren of ik wel goed genoeg was om hun land binnen te komen. Als ex-kolonie van Nederland is dat helemaal geen prettig gevoel.”

Na 300 jaar koloniale overheersing komt Suriname op 25 november 1975 los van Nederland. Het is vandaag 50 jaar geleden dat het land onafhankelijk werd. In deze video vertellen we je hoe dat ging.