Tienduizenden Groningers kampen met angst en depressie door aardbevingen

• Martin Drent

  redacteur Binnenland

De aardbevingen in Groningen leiden bij tienduizenden mensen in de provincie tot angst, depressie en rusteloosheid, blijkt uit onderzoek van het Universitair Medisch Centrum en de Rijksuniversiteit in Groningen.

De onderzoekers schatten dat 28.000 Groningers last hebben van depressieve gevoelens door de voortdurende aardbevingen. Daarnaast kampen er circa 37.000 met rusteloosheid en nog eens 55.000 met spanningen.

Om erachter te komen welke invloed de aardbevingen op de mentale gesteldheid hebben, gebruikten de wetenschappers gegevens van Lifelines. Dit onderzoek volgt sinds 2006 de gezondheid van ruim 167.000 inwoners van Groningen, Friesland en Drenthe. Zij krijgen regelmatig vragenlijsten over hun (mentale) gezondheid en eens in zoveel tijd wordt hun bloed onderzocht.

Deze gegevens koppelden de onderzoekers aan data van het KNMI, dat alle ruim 1.700 aardbevingen op postcodeniveau heeft bijgehouden. Zo konden ze zien waar veel aardbevingen zijn en waar relatief veel mensen kampen met psychische klachten. Op deze manier konden ze het verband aantonen: de bevingen dragen daadwerkelijk bij aan mentale problemen van Groningers.

Inge de Boer uit Slochteren is één van de Groningers met psychische klachten door aardbevingen. Haar huis is vanwege de schade helemaal gesloopt en herbouwd. “Na veertien jaar is de materiële schade nu afgehandeld”, zegt ze. Maar tot op de dag van vandaag merkt ze de mentale gevolgen.

“Ik kan niet slapen zonder slaaptabletten. Er hoeft maar iets te gebeuren, en je bent wakker. Ook ben ik vijftig kilo afgevallen. Dat is wat stress met je doet, je wordt er echt ziek van”, zegt de Groningse. “Ik heb een periode gehad dat het leven voor mij niet meer hoefde. Zo van: als het nóg langer doorgaat, wat doe ik hier dan nog?”

“Ook kijken naar gezondheidseffecten”

Met dit onderzoek tonen de wetenschappers aan dat er meer psychische klachten zijn op plekken waar veel aardbevingen zijn. “Dit laat zien dat kleinere bevingen ook langdurige impact kunnen hebben op hoe mensen zich voelen”, zegt UMCG-onderzoeker Jochen Mierau.

Hij vindt dat er bij grote energieprojecten niet alleen naar de economische gevolgen moet worden gekeken. Ook gezondheidseffecten moeten in kaart worden gebracht. “En als die schade te groot is, moeten we bereid zijn die activiteiten te stoppen”, zegt Mierau.

De NAM is bezig met het definitief dichten van alle gasputten in het Groningenveld. Onderzoeksinstituut TNO en verschillende politieke partijen pleiten ervoor om toch enkele gasputten open te houden, voor het geval Nederland wordt geconfronteerd met een acuut gastekort.

Dat is een slecht idee, zeggen vrijwel alle lokale politici in het hart van het bevingsgebied. De NOS maakte een rondgang langs alle partijen in de nieuwe gemeenteraden van Eemsdelta, Het Hogeland en Midden-Groningen. Op een paar na vinden ze allemaal dat het sluiten van de gasputten moet doorgaan.

“Wij zijn heel duidelijk: geen gas meer uit het Groningenveld”, zegt raadslid Anne Marie Smits van GroenLinks-PvdA in Het Hogeland. “We zitten al sinds 2012 in de ellende; huizen worden nog volop versterkt. Wij vinden dat het afgelopen moet zijn met deze non-discussie.”

Alleen BBB in Het Hogeland wil het Groningenveld achter de hand houden voor een eventuele gascrisis. Forum voor Democratie in Midden-Groningen gaat een stap verder en stelt dat het mogelijk is om veilig te winnen, en dat een groot deel van de opbrengsten moet terugvloeien naar Groningers.

Gas winnen in het Slochterenveld kan echter niet veilig, stelt het Staatstoezicht op de Mijnen, de toezichthouder voor mijnbouw in Nederland. De winning is sinds april 2024 bij wet verboden.

Inge de Boer uit Slochteren snapt de reflex dat er in tijden van hoge energieprijzen en mogelijke brandstoftekorten wordt gekeken naar het Groningenveld, maar de gedachte dat er opnieuw gas zou kunnen worden gewonnen onder haar huis doet haar pijn: “Ik ben er heel boos om. Buitenstaanders hebben geen idee wat zich hier afspeelt in het aardbevingsgebied. Ik vind dat gewoon triest.”

Lees ook onze special over duizenden Groningers die op dit moment nog steeds wachten op duidelijkheid of hun huis wel veilig is: