NOS Nieuws•
Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft een streep gezet door een poging van president Trump om het recht op Amerikaans staatsburgerschap aan te passen. Trump wilde met een decreet voorkomen dat kinderen van illegale migranten bij hun geboorte automatisch Amerikaans staatsburger worden.
Daarvoor zou de grondwet moeten worden aangepast. Volgens de hoogste federale rechters van de VS is het niet aan de president om beperkingen op te leggen aan dat recht, dat voor iedereen geldt.
Ingrijpend decreet
Volgens het zogeheten birthright citizenship krijgen kinderen die in de VS worden geboren automatisch de Amerikaanse nationaliteit, ongeacht de afkomst of verblijfsstatus van hun ouders. Daarin wijkt de VS af van veel andere landen. Ook in Nederland krijgen kinderen niet automatisch de Nederlandse nationaliteit als ze hier geboren worden, dat hangt af van de nationaliteit van hun ouders.
Een lagere rechter zette begin vorig jaar al een streep door het plan van Trump om dit recht in te perken en de hoogste rechter houdt vast aan die beslissing. Het oordeel van het Hooggerechtshof was niet unaniem: van de negen rechters stemden er drie tegen. Dat waren alle drie conservatieve rechters.
Trump trad in januari 2025 aan als president en tekende direct enkele tientallen decreten, oftewel bindende aanwijzingen aan overheidsinstanties. Een ervan(opent in nieuw venster) betrof het afschaffen van het geboorterecht. Het decreet maakte deel uit van ingrijpende maatregelen van de president om hard op te treden tegen immigratie.
Tegenstanders van het decreet voerden aan dat het in strijd is met het veertiende amendement van de Amerikaanse grondwet. Daarin staat dat iedereen die in de Verenigde Staten is geboren of genaturaliseerd, Amerikaans staatsburger is en onder die rechtsmacht valt.
Het amendement werd aangenomen na de Amerikaanse Burgeroorlog van 1861 tot 1865. Volgens de Amerikaanse regering was dat specifiek bedoeld om te zorgen dat ook tot slaaf gemaakte mensen in aanmerking kwamen voor het burgerschap. Het Hooggerechtshof had het grondrecht in 1898 bekrachtigd.
Inheemse Amerikanen kregen pas in 1924 met de Indian Citizenship Act volledig staatsburgerschap, ook al waren ze op Amerikaanse bodem geboren. Dat was lange tijd een uitzondering op het veertiende amendement, omdat zij destijds niet vielen onder de rechtsmacht van de VS.
Kwart miljoen baby’s per jaar
Trump kan de grondwet 128 jaar later niet zomaar veranderen, zo heeft het Hooggerechtshof bepaald. “Staatsburgerschap hield toen en nu het recht in om rechten te bezitten en deel te nemen aan onze politieke gemeenschap”, zei opperrechter John Roberts namens het Hooggerechtshof. “Vandaag houden wij ons aan die belofte.” Hij noemde de eigen interpretatie van de grondwet door de regering slecht onderbouwd.
President Trump betoogde dat de tekst van het amendement verkeerd wordt uitgelegd en niet zou betekenen dat iedereen die in de VS wordt geboren ook automatisch het staatsburgerschap moet krijgen.
Hoewel Trump in zijn retoriek grotendeels zijn pijlen heeft gericht op illegale immigranten, zou het decreet ook voor veel andere mensen gevolgen hebben. Ook kinderen van mensen die legaal in de VS verblijven, zoals studenten en aanvragers van een green card of permanente verblijfsstatus, zouden hun automatische staatsburgerschap zijn kwijtgeraakt. Zijn decreet zou gevolgen hebben gehad voor zo’n kwart miljoen baby’s per jaar die in de VS zijn geboren.
