Trump verlaat China: kou uit de lucht, nog geen concrete uitkomsten

• Gabi Verberg

  correspondent Oost-Azië

• Laura van Megen

  correspondent China

Minder dan 48 uur na aankomst heeft de Amerikaanse president Trump Peking weer verlaten. Voor gastland China lijken de beoogde doelen behaald: het ijs breken, de economische wapenstilstand verlengen en vertrouwen opbouwen zodat later de echte pijnpunten kunnen worden besproken.

Amerikaanse delegatieleden spreken tegen verschillende media al over handelsafspraken op het gebied van vliegtuigen, energie en sojabonen. De Chinese zijde heeft echter nog geen concrete overeenkomsten bevestigd.

Ook is er nog veel onduidelijk over eventuele afspraken over de twee belangrijke geopolitieke onderwerpen, Taiwan en Iran. Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken stelde dat “China een constructieve rol zal spelen in het bereiken van een blijvende vrede in het Midden-Oosten,” maar zwijgt over hoe die rol er in de praktijk uit gaat zien.

Xi positioneerde zichzelf als wereldleider en president van een land dat nu op gelijke voet staat met de VS en er niet langer voor onderdoet. Als het aan Xi ligt, gaan de landen verder als partners, niet als tegenstanders. Maar mocht de VS niet bereid zijn om ruimte te maken, dan zal China het niet schuwen om de strijd aan te gaan.

China pakte groots uit bij dit bezoek. Een indrukwekkende openingsceremonie, een overdadig staatsbanket, een uitstapje naar de Tempel van de Hemel en een privérondleiding in de tuin van zijn kantoor passeerden de revue.

De vleierij lijkt te hebben gewerkt bij Trump. De Amerikaanse president had niets dan warme woorden voor Xi, die hij meerdere keren “mijn vriend” en “een geweldige leider” noemde.

De grote stoet aan Amerikaanse CEO’s die in Trumps kielzog meereisden, hoopten net als Trump handelsafspraken te maken met China. Als we Trump moeten geloven, is dat ook gebeurd. Tegen de pers zei hij onder meer dat China de markt verder gaat openen voor Amerikaanse bedrijven, wat bevestigd is door China.

Chipmaker Nvidia’s Jensen Huang reisde op het laatste moment toch mee naar China in de Air Force One. Nvidia hoopt de H200-computerchips in China te mogen verkopen, maar witte rook is er nog niet. China’s toegang tot Amerikaanse technologie is al sinds de eerste regering-Trump een frictiepunt tussen de beide grootmachten.

De kans is groot dat er de aankomende periode meer concrete handelsafspraken duidelijk worden. Waar dit voor Trump “grote deals” zijn, stelt dit voor China weinig voor. Wat interessanter is, is om te kijken wat China hiervoor gaat terugkrijgen.

Over Taiwan, voor China het belangrijkste agendapunt, deed het land wel uitspraken. Xi liet zijn waarschuwing opschrijven door de Chinese staatsmedia dat de twee grootmachten “botsingen en conflicten” kunnen krijgen als de “kwestie-Taiwan” niet goed wordt gemanaged.

Buitenlandminister Rubio zei deze trip dat het Amerikaanse Taiwan-beleid “onveranderd” is. Op een fundamentele beleidswijziging hadden Chinese experts hier niet gerekend. Maar de Amerikaanse wapenleveranties aan Taiwan vertragen, verkleinen of zelfs stoppen, daar hoopt de Chinese president wel op.

Trump bleef na afloop vaag over wat hij over de kwestie heeft gezegd. Hij zei dat hij slechts naar Xi heeft geluisterd en zelf geen beloftes over Taiwan heeft gedaan.

Ook het Midden-Oosten kwam ter sprake. Aan het einde van de reis zei Trump dat beide leiders vinden dat de oorlog moet eindigen en dat de Straat van Hormuz open moet zijn.

Xi sprak niet met de pers, maar het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken kwam wel met een uitgebreid statement. Daar valt te lezen dat China hoopt op een spoedig einde van het conflict en heropening van de Straat. Het zijn geen nieuwe standpunten voor China. Ook staat er dat het conflict nooit had moeten plaatsvinden, wat kritiek is aan het adres van de VS.

Trump zou ook om Xi’s hulp gevraagd hebben. Volgens het statement heeft China zich “sinds het begin van het conflict met Iran ingezet voor een beëindiging van het conflict en voor vrede” en dat blijft het ook doen.

Als grootste handelspartner, zou China de druk op Iran kunnen opvoeren. Maar volgens experts hier is het onrealistisch om te verwachten dat China meer zal doen dan praten met Iran.

Op de laatste dag van het bezoek nodigde Trump Xi uit voor een staatsbezoek eind september. Xi heeft die uitnodiging aangenomen. Ook zullen de leiders elkaar weer zien aan de zijlijnen van de APEC- en G20-toppen in respectievelijk Shenzhen en Miami.