NOS Nieuws
Het stikstofdossier staat onder hoogspanning. Tot op het laatste moment wordt er onderhandeld over de plannen van landbouwminister Van Essen. Gistermiddag waren boerenorganisaties LTO en NAJK nog niet tevreden en vanochtend spreekt het kabinet met de BBB, die aanvullende eisen heeft. Ook wordt er weer met de boerenorganisaties gepraat.
Voor melkveehouders zijn de plannen het meest concreet, al zijn er ook voor hen nog veel onzekerheden. De NOS sprak een aantal melkveehouders over wat er op het spel staat.
“Vroeger wilde ik zoveel mogelijk melk uit mijn koeien halen”, zegt Peter Oosterhof uit het Drentse Foxwolde. Tien jaar geleden deed hij iets wat minister van Essen toejuicht: hij koos voor meer weiland per koe en werd biologisch melkveehouder. Hij houdt nu 120 koeien op 110 hectare grond, deels van natuurorganisaties.
“Ik werd een beetje ziek van alle kunstmest en middeltjes die ik nodig had om zoveel melk uit mijn koeien te halen”, zegt Oosterhof. “Ik ben gestopt met kunstmest, geef zo min mogelijk krachtvoer en zoveel mogelijk gras van eigen grond. Mijn koeien staan 5000 uur per jaar in de wei en mijn grond barst van de wormen”, zegt hij trots.
Hoewel Oosterhof een voorbeeldboer lijkt voor minister Van Essen, maken de plannen hem onzeker. Mogelijk krijgen biologische boeren soepelere eisen voor hoeveel stikstof ze mogen uitstoten. “Maar als ik aan de normen uit de brief moet voldoen, red ik het niet”, zegt Oosterhof.
Zonder uitzonderingspositie produceert Oosterhof te veel van de stikstofverbinding ammoniak. Hij kan dan een koeientoilet overwegen om zijn uitstoot te verminderen. Ammoniak ontstaat namelijk als de poep en de plas van een koe bij elkaar komen. Een koeientoilet is een systeem in de stal dat koeien stimuleert om te plassen, zodat urine en poep gescheiden blijven en er minder ammoniak ontstaat.
“Maar die moet je in de stal installeren”, zegt Oosterhof. “Dan moet ik mijn koeien dus uit de wei halen, waar ze horen.” In de wei produceren koeien weinig ammoniak omdat ze niet op dezelfde plek poepen en plassen en de poep en de urine dus niet bij elkaar komen.
Hoewel de onzekerheid overheerst, denkt Oosterhof dat hij in een relatief gunstige positie zit. “Als biologische boer ben ik gewenst, maar mijn collega’s die gangbare melkveehouders zijn, krijgen het echt voor de kiezen. Ik vind het soms onmenselijk wat er gevraagd wordt.”
Adrian Houbraken is zo’n reguliere melkveehouder, die op meerdere fronten knel zit. “Zoals het er nu uitziet kunnen wij hier niet verder”, zegt de melkveehouder uit Bergeijk. “Dat zou ontzettend jammer zijn. Ik heb het mooiste beroep van de wereld: een combinatie van ondernemen, met je handen werken, veel buiten zijn en met dieren werken. Mijn zoon van 18 wil ook graag boer worden, maar die toekomst wordt hem zo ontnomen.”
“Ik heb naar verschillende scenario’s voor ons bedrijf gekeken, maar niet een ervan is haalbaar”, zegt hij. “Ik heb 150 koeien op 60 hectare grond, daarmee zijn we een bovengemiddeld intensief bedrijf. Om aan de normen te voldoen, hebben we meer grond nodig of moet ik de helft van de koeien weg doen, maar dan rendeert mijn bedrijf niet meer.”
Wat Houbraken ook tegenzit, is dat zijn bedrijf tot zijn verbazing te dicht bij een Natura 2000-gebied zit. Een beek die op nog geen 200 meter langs zijn boerderij stroomt, is onderdeel van een stikstofgevoelig Natura 2000-gebied. Van Essen wil een zone van 1 kilometer om dat gebied, waarin dan minder mag worden uitgestoten.
“Zoals de doelen nu zijn geformuleerd pakken de plannen desastreus uit voor de sector”, zegt Houbraken. “Natuurlijk moeten we verduurzamen en we lopen niet weg voor stikstof, maar de lat ligt zo hoog dat we daar niet overheen komen. Ik heb goede hoop dat er aanpassingen komen.”
Biologisch melkveehouder Oosterhof is bang dat de plannen van Van Essen zijn koeien terug de stal in jagen. Hij hoopt dat de minister de stikstofnormen loslaat voor boeren die geen kunstmest gebruiken en de koeien volop in de wei hebben staan.
Waar minister Van Essen mee komt, is nog spannend. Hij zou vandaag met de eerste stap in de uitwerking van zijn stikstofpakket komen, maar door alle gesprekken is het nog onzeker of dat gebeurt.
Gisteren was de top van het kabinet nog bijeen om te praten over onder meer het eisenpakket van JA21, BBB en SGP. Die partijen willen de belastingplannen van het kabinet steunen in ruil voor onder meer forse aanpassingen van de stikstofplannen.
