Tweede week formatie: Buma zorgt voor verwarring, D66 en CDA maken ‘meters’

Informateur Buma heeft op de laatste werkdag van zijn tweede formatieweek voor enige reuring gezorgd. Bij het naar huis gaan zei hij tegen wachtende journalisten dat de optie van een kabinet van D66, CDA, VVD en GroenLinks-PvdA “is afgevallen”. Want, zo voegde hij er aan toe, verwijzend naar de VVD: “Die blokkade blijft en die is er”.

In een formatieproces waar woorden op een goudschaaltje worden gewogen, was het een stellige en opvallende opmerking van de informateur. Het zou ook een streep zetten door de voorkeur van D66-leider Jetten. Die wil zo’n zogenoemd middenkabinet, ook omdat het met 86 zetels brede steun heeft in de Tweede Kamer.

Een paar uur later kwam Buma terug op zijn woorden, via de woordvoerder van de kabinetsformatie. Uit de media had hij vernomen dat zijn woorden waren opgevat als een uitsluiting van een kabinet met VVD én GroenLinks-PvdA. Dat was niet zijn bedoeling, staat in die verklaring. Die conclusie zegt hij nog niet te hebben getrokken.

Buma meldt dat hij zijn uitspraken had gebaseerd op het verslag van zijn voorganger Koolmees die concludeerde dat de VVD samenwerking met GroenLinks-PvdA in een coalitie uitsluit. “Ik heb tot op heden geen reden om aan te nemen dat dat is veranderd.”

Het was een kleine rimpeling in een op het oog soepel lopend formatieproces. De belangrijkste boodschap vandaag was dat er “meters” zijn gemaakt. Bontenbal van het CDA, Jetten van D66 en Buma namen deze woorden in hun mond.

Maar na de tweede week formeren tussen D66 en CDA blijft het nog onduidelijk welke kant het opgaat en of het lukt om een meerderheidskabinet te vormen. D66 ziet namelijk samenwerking met JA21 echt niet zitten, zo zei Jetten vandaag nog een keer. “De verschillen zijn heel groot.”

Op de vraag of een minderheidskabinet een mogelijkheid kan zijn, wilde Jetten geen duidelijkheid geven. Wel zei hij dat er naar “alle opties” wordt gekeken.

Al enige tijd, ook vorige week, is het gezelschap in de tijdelijke werkkamer van Buma, burgemeester van Leeuwarden, bezig met de totstandkoming van een basisdocument. Daarin moeten oplossingen staan voor de grote problemen in Nederland, zoals asiel en migratie, het woningtekort, stikstof, defensie en de economie. “Een positieve agenda” moet het worden, waar andere partijen zo enthousiast over kunnen worden dat de vorming van een kabinet sneller mogelijk wordt.

“We zijn aan het stoeien met teksten”, zei Jetten deze week voorafgaand van een van zijn vele gesprekken. Bontenbal sprak vandaag van “geel gearceerde teksten”, waar nog een oplossing voor gevonden moet worden. Dit weekend gaan ze daar vanuit huis mee verder.

Eigenlijk was het de bedoeling om deze week al te praten met andere partijen om te kijken of ze al wat voelen voor de richting van het basisdocument. Dat is er niet van gekomen. Dat komt volgens Jetten omdat de week al snel vol liep met nieuwe gesprekken met experts over thema’s als economie, financiële houdbaarheid en de uitvoerbaarheid van wetgeving. Vorige week passeerden al zo’n dertig deskundigen de revue.

De partijleiders en de informateur wilden geen voorspelling doen over de gang van zaken volgende week. Buma hoopt er wel op dat hij een “beeld” krijgt van andere partijen of ze met het basisdocument van D66 en CDA uit de voeten kunnen en verder willen praten.

Buma kan die reacties dan weer verwerken in zijn eindverslag dat dinsdag 9 december klaar moet zijn.