NOS Nieuws•
Vlak voordat de Verenigde Staten en Israël gisteren gezamenlijk Iran wilden aanvallen, hebben beide landen hun militaire plannen aangepast. Er deed zich namelijk een “unieke kans” voor om de Iraanse ayatollah Khamenei te doden, schrijft The New York Times op basis van inlichtingen van de CIA.
Khamenei werd al maanden in de gaten gehouden door de Amerikaanse inlichtingendienst. De CIA had zo een goed beeld van de verblijfplaatsen en gedragspatronen van de Iraanse leider.
Net voordat de aanvallen ’s nachts uitgevoerd zouden worden, bleek uit nieuwe inlichtingen dat Khamenei samen met andere kopstukken in de ochtend in Teheran zou samenkomen voor een overleg. Op basis van deze informatie werd besloten het moment van de aanval te verplaatsen en ook de opperste leider te liquideren.
Aanval in daglicht
De mogelijkheid om Khamenei te treffen en zo hard te kunnen toeslaan, werd zo uniek geacht dat de aanval werd verplaatst van de nacht naar de ochtend. Gebruikelijk is dat grote luchtaanvallen ’s nachts worden uitgevoerd. Zodoende troffen rond 09.40 uur lokale tijd zo’n dertig Israëlische bommen de plek waar Khamenei zich op dat moment bevond, meldt ook The Wall Street Journal.
In totaal hebben gisteren zo’n 200 Israëlische gevechtsvliegtuigen bijna 500 doelen aangevallen, zegt het Israëlische leger.
Tegelijktijdig werden door de VS op verschillende locaties in Teheran en de rest van het land honderden aanvallen uitgevoerd op hoge functionarissen, legerleiders en cruciale infrastructuur. Daarbij schakelden gevechtsvliegtuigen eerst de Iraanse luchtverdediging uit, zodat raketten en drones vrij spel hadden.
Een Israëlische functionaris zei dat ondanks de opgelopen spanningen in de afgelopen weken de aanval voor Iran als een verrassing kwam. Waarschijnlijk omdat Iran juist een nachtelijke aanval verwachtte.
Bekijk hier beelden van het Israëlische leger waarin wordt geclaimd dat het hoofdkwartier van het Iraanse regime wordt verwoest:
Israëlische leger: hoofdkwartier Iraans regime in Teheran verwoest
Een dag na de start van de aanvallen is de omvang van de schade nog altijd moeilijk vast te stellen. In ieder geval zijn naast Khamenei ook legerleider Abdolrahim Mousavi, defensieminister Amir Nasirzadeh en het hoofd van de Revolutionaire Garde, Ali Shamkhani gedood. Op satellietbeelden is te zien dat het complex van ayatollah Khamenei volledig is verwoest.
Inmiddels zijn tientallen steden in voornamelijk het westen en midden van Iran aangevallen. De aanvallen gaan ook vandaag door. Iran reageert met aanvallen op landen in de hele regio, inclusief Israël en meerdere Golfstaten waar de VS militaire bases heeft.
“En dus is het oorlog”, zegt defensie-expert Peter Wijninga, verbonden aan onderzoekscentrum HCSS. “Je kunt nu niet meer spreken van een beperkte escalatie.”
‘Conflict kan wel even duren’
Rondom het Arabisch schiereiland heeft de VS de afgelopen weken de grootste troepenmacht in decennia in de regio opgebouwd. Onder meer op verschillende plekken in de Perzische Golf, de Golf van Oman en de Rode Zee liggen meerdere marineschepen, waaronder twee grote vliegdekschepen.
Wijninga denkt daarom dat het conflict nog wel even kan duren: “Gezien de doelen die ze hebben, moeten ze intensief blijven aanvallen om de overheidsstructuur van Iran, de hoofdkwartieren, de ministeries en de Revolutionaire Garde plat te leggen.”
Vraag is hoelang Iran dit gaat volhouden.
Iran slaat vooralsnog hard terug met raket- en droneaanvallen en probeert zoveel mogelijk landen in de regio bij het conflict te betrekken. De Iraanse Revolutionaire Garde heeft wraak gezworen voor de dood van de ayatollah.
Landen als Bahrein, Qatar, de Verenigde Arabische Emiraten en Oman hebben inmiddels te maken gehad met meerdere Iraanse drone-aanvallen. Onder meer omdat er in deze landen Amerikaanse legerbases zijn, al worden ook civiele doelen aangevallen.
De onrust is inmiddels overslagen naar Pakistan en Irak, twee buurlanden van Iran. Daar waren anti-Amerikaanse protesten rond consulaten van de VS.
Wat kan Iran nog?
Wijninga is ervan overtuigd dat de VS de slagkracht van Iran niet heeft onderschat en dat ze rekening hebben gehouden met deze situatie. “Vraag is wel hoelang Iran dit gaat volhouden. Dat hangt dan weer samen met hoe succesvol de Amerikaanse en Israëlische aanvallen zijn op Iraanse doelen. Goed georganiseerde aanvallen kunnen de Iraanse overheid en Revolutionaire Garde verzwakken.”
Vooralsnog lijken de aanvallen van de VS en Israël zich te richten op het regime en minder op nucleaire doelen. Hoewel er weinig berichten uit Iran komen, is duidelijk dat vanochtend onder meer het hoofdkwartier van de politie en de Iraanse staatstelevisie zijn geraakt.
Wijninga benadrukt dat ook de nucleaire doelen in Iran nog niet zijn vernietigd. “Die waren al niet vernietigd bij de aanvallen van vorig jaar. Er is toen wel schade toegebracht, maar van een vernietiging kunnen we niet spreken. Als ze dat willen, moeten ze nog lang door bombarderen. De nucleaire programma’s zijn op veel plekken verspreid in Iran.”
In januari waarschuwde de Iraanse president Pezeshkian dat een aanval op Khamenei “het begin van een totale oorlog” tegen Iran zou betekenen.
