NOS Nieuws•
Vannacht heeft de Amerikaanse president Trump bekendgemaakt dat de Verenigde Staten en Iran akkoord zijn over een staakt-het-vuren van twee weken. De VS en Israël stoppen met aanvallen op Iran.
Het bestand kwam tot stand met hulp van bemiddelaar Pakistan en ging per direct in. De VS en Iran zeggen beide dat de Amerikanen akkoord zijn gegaan met een tienpuntenplan dat Iran had opgesteld. Trump stelt dat dit plan “een werkbare basis biedt voor verdere onderhandelingen”.
Wat is er afgesproken?
Zowel de VS als Israël voert de komende twee weken geen aanvallen uit op Iran. Iran op zijn beurt stopt met het aanvallen van doelen in de regio. Ook moet Iran ervoor zorgen dat de scheepvaart veilig kan varen door de Straat van Hormuz. Dat was de belangrijkste eis van de Amerikaanse president.
Het staakt-het-vuren geldt volgens Pakistan ook voor Libanon, maar de Israëlische premier zegt dat die strijd doorgaat. Ook het Israëlische leger zegt dat het in Libanon doorgaat met gerichte grondoperaties tegen Hezbollah.
De militante beweging mengde zich in de oorlog nadat de Iraanse opperste leider Khamenei werd gedood bij Amerikaans-Israëlische aanvallen. Sindsdien voeren Hezbollah en Israël geregeld aanvallen op elkaar uit. Het leidde in Libanon tot zeker 1500 doden en ruim een miljoen vluchtelingen.
Wat staat er in het tienpuntenplan?
De VS en Iran zijn volgens Trump tot het akkoord voor het staakt-het-vuren gekomen op basis van een tienpuntenplan van Iran. Het lijkt onwaarschijnlijk dat dit daadwerkelijk het plan is waar de Amerikanen mee hebben ingestemd. Zo staan er punten in die onverenigbaar zijn met de eisen van de VS.
In het bericht van het staatspersbureau, dat doorspekt is met teksten van het Iraanse regime, is te lezen dat Trump door deze voorwaarden als basis voor onderhandelingen te accepteren, “al zijn dreigementen en grootspraak laat varen”.
Zo valt te lezen dat Iran uranium mag blijven verrijken, terwijl hoge doses verrijkt uranium gebruikt kunnen worden voor het maken van een atoombom. Het voorkomen dat Iran een kernbom in handen krijgt was volgens de Amerikanen een van de redenen waarom dat land was begonnen met de aanvallen op Iran. Ook is het zeer onwaarschijnlijk dat de VS alle strijdkrachten in de regio weghaalt en daarmee de Amerikaanse bases daar opgeeft.
Hoe wordt de Straat van Hormuz heropend?
Iran heeft ook toegezegd dat schepen weer veilig door de Straat van Hormuz kunnen varen. Normaal gesproken gaat er dagelijks een vijfde van de wereldwijde olie- en gasbehoefte door de smalle zeestraat. Doordat deze ruim vijf weken zo goed als gesloten was, zijn de energieprijzen flink gestegen en komt er een groot gat in het wereldwijde olie- en gasaanbod.
Volgens president Macron hebben ruim vijftien landen toegezegd om mee te werken aan de heropening van de Straat van Hormuz. Minister Berendsen van Buitenlandse Zaken zegt dat er nog geen verzoek is gedaan aan Nederland om militairen te sturen die kunnen helpen de zeestraat te beveiligen.
Wat gebeurt er de komende twee weken?
De komende twee weken worden gebruikt om tot een definitief akkoord te komen, zegt de Amerikaanse president.
Volgens het Iraanse persbureau ISNA gaan gaan de Iraanse voorzitter van het parlement Qalibaf en de Amerikaanse vicepresident JD Vance vrijdag met elkaar om tafel in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad. Daar zouden Amerikaanse en Iraanse delegaties met elkaar in overleg gaan over een blijvend bestand. Volgens de Pakistaanse premier is de Iraanse president Pezeshkian daar ook bij.
De Amerikaanse vicepresident wilde niet bevestigen dat hij naar Islamabad gaat om de Amerikaanse delegatie te leiden. Hij roept Iran op “te goeder trouw” te onderhandelen”, om zo tot een een bestand te komen. Hij noemde het staakt-het-vuren “een broos bestand”.
