Veel ouders lijden aan PTSS-klachten na vroeggeboorte

Zeker een derde van de moeders van zeer vroeg geboren baby’s lijdt aan zoveel psychische klachten dat er mogelijk sprake is van een posttraumatische stressstoornis (PTSS). Ook vaders hebben last van PTSS-klachten, bijna één op zes. Dit blijkt uit een landelijke studie opgezet door het Amsterdam UMC, het Erasmus MC en UMC Utrecht, vandaag gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Pediatrics.

De onderzoekers pleiten ervoor om psychologische zorg voor ouders een regulier onderdeel te maken van de geboortezorg wanneer een kind te vroeg is geboren. Dit om een gezin een zo goed mogelijke start te geven en de kans op omvangrijkere psychische problemen te verkleinen.

Een vroeggeboorte is tenslotte een aangrijpende ervaring. Wanneer een kind voor 29 weken zwangerschap wordt geboren is altijd levensreddende zorg nodig op de neonatologie-IC, de intensive care voor pasgeboren baby’s. Geregeld moeten ook stressvolle handelingen, zoals operaties, uitgevoerd worden om het leven van deze kwetsbare baby’s te redden.

“Ouders ervaren dan vaak enorme machteloosheid”, vertelt hoogleraar en onderzoeker Lotte Havermans van het Amsterdam UMC. “Ze moeten toekijken hoe ingrijpende handelingen op hun pasgeboren kind worden verricht en dat is zonder meer een schokkende ervaring.”

Het is bekend dat mensen die dergelijke heftige situaties meemaken, bijvoorbeeld militairen in oorlogsgebieden of slachtoffers van rampen, PTSS kunnen ontwikkelen. De gevolgen van een traumatiserende ervaring van een vroeggeboorte was nog nooit grootschalig in Nederland onderzocht.

Aan het onderzoek deden alle Nederlandse neo-IC’s mee. De onderzoekers volgden 446 zeer vroeg geboren baby’s terwijl ouders van 217 gezinnen vragenlijsten invulden over hun mentale welzijn kort na de geboorte, een maand later en rond de oorspronkelijke uitgerekende datum.

Daaruit blijkt dat een aanzienlijk aantal ouders PTSS-klachten heeft. Herbelevingen, negatieve gevoelens, vermijding en verhoogde spanning zoals aanhoudende angst worden genoemd.

“Ik hoef maar piepjes van een hartmonitor te horen of het handontsmettingsmiddel in ziekenhuizen te ruiken en ik ben weer helemaal terug op de kinder-IC”, vertelt Tatiana van Lier.

Veertien jaar geleden werd haar zoon in de 27e week geboren. Hij kreeg bloedingen in hersenkamers waardoor er risico was op een hersenbloeding. Daarnaast had hij epileptische aanvallen. De baby, amper vier weken oud, moest een hersenoperatie ondergaan. “Ik denk dat we iedere 10 seconden wel een keer dachten dat hij doodging.”

Het eerste kindje van Van Lier, een dochter, was ook te vroeg geboren en overleed na een darmperforatie en een hersenbloeding. Haar zoon gelukkig overleefde de operatie gelukkig wel en is veertien jaar later een gezonde jongen.

“Maar de angst dat hem wat ergs zou overkomen, zelfs al bij een verkoudheidje, was in het begin extreem. Nu is dat veel minder, maar de angst is nooit helemaal weggegaan.”

Iedereen kan PTSS-klachten krijgen maar sommige factoren vergroten de kans, zo blijkt uit het onderzoek. Eerdere zeer ingrijpende ervaringen, psychische problematiek en veel stress tijdens de zwangerschap of ziekenhuisopname hingen samen met meer klachten bij beide ouders.

“We weten dat psychische problemen van ouders een negatief effect kunnen hebben op de ontwikkeling van kinderen terwijl juist te vroeg geboren kinderen vaak op verschillende vlakken problemen kunnen hebben, bijvoorbeeld als het gaat om de sociaal-emotionele ontwikkeling.”

Volgens Haverman kan de ouder-kind interactie in het geval van getraumatiseerde ouders onder druk komen te staan. “En die is cruciaal voor een kind om gezond op te groeien.”

De onderzoekers hopen daarom dat dit onderzoek een eerste goede stap is om een zorgpad te ontwikkelen waar bij een vroeggeboorte ook zorg voor ouders de standaard wordt.

“Tot nu toe stond het kind centraal en dat is logisch want het gaat erom het kind in leven te houden en medisch gezien zo gezond mogelijk”, zegt Haverman. “Maar het welzijn van het kind op de lange termijn begint bij de ouders, daarom moeten we ook hun zorg goed organiseren als ze dat nodig hebben.”