NOS Nieuws•
-
Ernest Claassen
redacteur Buitenland
-
Ernest Claassen
redacteur Buitenland
Het was een opmerkelijke toezegging van de Iraanse president vanmorgen, precies een week na het begin van de aanval op zijn land. “Vanaf nu moeten onze strijdkrachten niet langer onze buurlanden aanvallen, of raketten op ze afschieten, tenzij we worden aangevallen vanuit die landen.”
Pezeshkian zei dit in een korte televisietoespraak die al eerder was opgenomen. Hij kwam ook met “persoonlijke” excuses aan de buurlanden die de afgelopen dagen door Iran werden aangevallen. “Dat was niet onze bedoeling, het zijn onze broeders.”
Het is nog maar de vraag of de situatie in de Golf hierdoor nu zal kalmeren. Vanmorgen vroeg beschoot Iran nog meerdere Golfstaten: Bahrein, Saudi-Arabië en Abu Dhabi (VAE). En kort na de tv-toespraak van Pezeshkian klonk er een explosie boven Doha, de hoofdstad van Qatar. De luchtverdediging had een Iraanse raket onderschept.
Het zou kunnen dat nog niet alle Iraanse eenheden de boodschap van hun president hebben meegekregen, zegt Midden-Oostendeskundige Koert Debeuf, hoogleraar internationale betrekkingen aan de Vrije Universiteit Brussel. “Na de dood van de opperste leider Khamenei vorige week zaterdag besloot Iran om de militaire commandocentra te verspreiden over het land. De afzonderlijke eenheden volgen een overkoepelende strategie, maar kunnen hun eigen beslissingen nemen.”
Dat heeft als voordeel dat ze niet meer met één aanval uitgeschakeld kunnen worden. Maar een nadeel is dat ze soms op eigen houtje beslissingen nemen die niet van de top komen.
Waarom komt president Pezeshkian met deze uitspraken? Koert Debeuf denkt dat de Iraniërs geschrokken zijn van de boze reacties van de Golfstaten. “Ze dachten dat die wel begrip zouden hebben voor de aanvallen op Amerikaanse bases. Maar dat pakte helemaal anders uit. De Golfstaten zijn zo boos dat ze nu overwegen om zelf ook militair terug te slaan en dat zou Iran heel slecht uitkomen.”
Hij zegt dit niet zomaar, zegt Debeuf. “Hij is een van de weinige nog overlevende leiders. Hij wordt gezien als hervormingsgezind en niet conservatief. Maar wat hij zegt ligt volledig in de lijn van wat de minister van Buitenlandse Zaken eerder zei. Het is geen nieuwe boodschap maar hij klinkt wel luider, omdat hij de president is.”
Minister Araghchi zei op X dat de reactie van Iran alleen gericht zou zijn op Amerikaanse bases en niet op de “Arabische broeders” van Iran.
“Een van de zaken waar de Iraniërs schrik voor hebben is dat de minderheid van Arabische soennieten in Iran door de Golfstaten opgejut worden om in opstand te komen. Dat is wel het laatste wat ze willen. Het is nu nog niet aan de orde maar er zijn wel geruchten dat het die kant op gaat.”
Iran heeft de afgelopen week ruim 200 raketten en 1300 drones afgevuurd op de Verenigde Arabische Emiraten. Die werden bijna allemaal onderschept. Zeker zes Amerikaanse militairen en drie Aziatische migranten kwamen om het leven en ruim 100 mensen raakten gewond. De olie- en gasprijzen zijn enorm gestegen omdat het scheepvaartverkeer door de Arabische Golf stil is komen liggen. Honderdduizenden buitenlanders en toeristen zijn gestrand omdat het vliegverkeer ernstig ontregeld is.
