Vogelgriep in Bennekom, ‘Dan denk je wel even: nee hè?’

• Jozephine Trehy

  verslaggever

• Hieke Dijkstra

  redacteur Binnenland

“Dat is schrikken, ja. Gisteravond kreeg ik een telefoontje van een collega dat er een besmetting hier verderop is. Dan denk je wel even: nee hè”, zegt Anton van Steenbergen. Zijn pluimveebedrijf ligt hemelsbreed 2,5 kilometer van het bedrijf in Bennekom waar vogelgriep werd geconstanteerd.

De pluimveehouder mag dertig dagen geen kippen en mest vervoeren, omdat hij in de 3 kilometer-zone zit. Ruim twintig jaar geleden maakte Van Steenbergen voor het laatst soortgelijke taferelen mee toen er een grote vogelgriepuitbraak was in de Gelderse Vallei.

Ook zijn kippen bleken besmet en alle dieren werden geruimd. Dat was wel even slikken. Zeker aangezien hij het bedrijf, dat al honderd jaar in de familie is, net had overgenomen van zijn schoonouders. Nu maar hopen dat het bij deze besmetting blijft.

Volgens Kees de Jong, voorzitter van de vakgroep pluimveehouderij van LTO Nederland, zijn er al meer uitbraken dan vorig jaar. Toen gold de ophokplicht van 20 november 2024 tot juli 2025. Nu zijn er sinds de ophokplicht, die 16 oktober inging, toch nieuwe besmettingen bijgekomen.

“Vogelgriep is een virus. Dat kan zich al aan de kleinste deeltjes hechten, zoals stof, veren en vuil”, zegt De Jong. “Zelfs als geen mens de stal betreedt kan er van alles een stal binnenwaaien.”

Dat beaamt Thijs Kuiken, hoogleraar vergelijkende pathologie in het Erasmus Medisch Centrum, die erop wijst dat het “ontzettend moeilijk is om een bedrijf hermetisch af te sluiten. Als er gebreken zijn aan gebouw zoals een lek of een gat, kan het virus naar binnenkomen.”

De uitbraak van vogelgriep komt volgens Kuiken vooral doordat meer wilde vogels zoals eenden, ganzen en zwanen besmet zijn met het virus. “Vooral in waterrijke gebieden treft het virus pluimveehouders, omdat daar veel watervogels zitten.”

Kuiken meent dat het deze keer om een nieuwe variant van het virus gaat, maar is het te vroeg om te zeggen wat voor effecten dat heeft op de manier waarop de uitbraak verloopt.

Van Steenbergen laat niemand in de buurt komen van zijn stallen. Er zijn linten omheen gespannen en alleen na desinfectie mogen medewerkers de stal in. Aan de weg heeft hij een eierenautomaat.

Het is er een komen en gaan van auto’s. Mensen stappen uit met lege bakjes, maar krijgen te horen dat er voorlopig niks verkocht mag worden. “Er is een standstill vanwege de vogelgriep verderop.”

Er komt nog iemand aanrijden, die duidelijk niet voor de eierenautomaat komt. Ze blijkt een inspecteur van de NVWA te zijn. De bedrijven in Bennekom worden allemaal gescreend op mogelijke uitbraken. Er worden bloedtesten gedaan en er wordt gekeken of er niet toch eieren verkocht worden.

Binnen een straal van 10 kilometer van de besmette fokkerij in Bennekom liggen 87 pluimveebedrijven. Daar geldt sinds de uitbraak een vervoersverbod.

Van Steenbergen hoopt dat het vervoersverbod niet verlengd wordt, vooral voor de pluimveehouders in de buurt. Zelf stopt hij volgende maand met zijn pluimveebedrijf. Hij doet mee aan de opkoopregeling. “Mijn kippen worden 11 december opgehaald”, zegt de pluimveehouder, waarmee dus na een eeuw een eind komt aan het familiebedrijf. “Het is sowieso niet leuk om mijn carrière zo te beëindigen maar voor de collega’s hier in de buurt is het mogelijk nog aangrijpender.”

Sinds maart loopt er een pilot op een pluimveebedrijf met een vaccin tegen vogelgriep. Die proef verloopt volgens het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur voorspoedig. De kippen leggen inmiddels eieren die in Nederland worden verkocht.

Toch kan het vaccin volgens het ministerie niet versneld op de markt worden gebracht. “Toepassing ervan mag alleen onder strikte voorwaarden uit de Europese verordening. Zolang er geen officieel vaccinatieprogramma is, is het in Nederland verboden om vaccins tegen vogelgriep toe te passen.”