NOS Nieuws•
Voor het eerst hebben onderzoekers het uit elkaar vallen van een chimpanseegroep kunnen vastleggen. De studie, die deze week gepubliceerd werd in het wetenschapsvakblad Science, meldt dat bij de splitsing 28 dieren werden gedood.
De gewelddadige afscheiding werd gezien in de Ngogo-groep uit Oeganda, de grootste groep chimpansees ter wereld.
Wetenschappers van de universiteit van Texas volgen al twintig jaar deze groep en zeggen dat de dieren tot een aantal jaar geleden vreedzaam hebben geleefd. De groep had op zijn hoogtepunt wel 200 leden. Ter vergelijking: gemiddeld gezien hebben chimpanseegroepen rond de 50 leden.
Verschillende oorzaken
De chimpansees leefden jaren in één grote groep, met subgroepen. Het was al bekend dat groepen andere groepen in de buurt aanvielen, maar dit uiteenvallen was volgens de onderzoekers nieuw. “Het is moeilijk te bevatten dat ze gisteren bevriend waren en vandaag vijand. Mannetjes in twee groepen groeiden samen op, werkten met elkaar samen en hielpen elkaar. Ze haalden er voordeel uit. Dus waarom zijn ze uit elkaar gegaan?”, zegt onderzoeker en primatoloog John Mitani.
De studie wijst een aantal oorzaken aan. Zo leidde de grootte van de groep mogelijk tot competitie om voedsel en het vinden van een vrouwtje bij de mannelijke chimpansees. Daarnaast zou de dood van zeven groepsleden in 2014, waarschijnlijk door een ziekte, de sociale relaties kunnen hebben verstoord.
In 2015 kreeg de Ngogo-groep ook een ander alfamannetje. Rond die tijd begonnen leden van twee subgroepen elkaar te mijden. Twee jaar later stierven 25 chimpansees, vooral jonge chimpansees, en maanden later werd het nieuwe alfamannetje aangevallen. Aan het einde van 2017 zagen de onderzoekers twee groepen ontstaan, die ze de ‘westelijke’ en de ‘centrale’ groep noemden.
Rond 2018 werd geconstateerd dat de splitsing permanent was. Sinds het uiteenvallen van de Ngogo-groep waren er jarenlang gecoördineerde aanvallen van de westelijke groep op de centrale groep. Vooral jonge chimpansees werden aangevallen en gedood. “Bijten, het slachtoffer met hun handen slaan, hen meesleuren en schoppen”, vertelt primatoloog en hoofdonderzoeker Aaron Sandel.
Onderzoekers denken dat het werkelijke dodental hoger is, omdat een aantal chimpansees zonder duidelijke oorzaak is verdwenen.
Voor het eerst
Het uit elkaar vallen van een chimpanseegroep is erg zeldzaam. De onderzoekers wijzen één ander voorbeeld aan waarbij een groep splitste, in Tanzania in de jaren ’70. Maar bij dat geval werd de splitsing mogelijk veroorzaakt door wetenschappers zelf.
De groep werd regelmatig gevoerd door onderzoekers, waardoor het natuurlijke gedrag werd verstoord. Ook werd het gedrag alleen geobserveerd bij de voedingsplek.
