Waarom powerbanks in een vliegtuig niet zo’n goed idee zijn

Vlucht KL735 was donderdag een paar uur onderweg van Amsterdam naar Curaçao, toen in de businessclass de powerbank van oud-KLM-directeur Camiel Eurlings vlamvatte. Er ontstond een kleine brand bij een stoel en een man liep brandwonden op.

Het cabinepersoneel wist de brand snel te blussen, maar de schade aan het toestel was zo groot dat de piloot besloot terug te keren naar Schiphol. De domper voor de passagiers was groot, zij vlogen pas een dag later naar hun plaats van bestemming

Het incident staat niet op zichzelf: een tot twee keer per maand krijgt de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) melding van een oververhitte powerbank of e-sigaret aan boord van een vliegtuig. Het wakkert een discussie aan die al jaren speelt: moeten powerbanks nog wel worden toegelaten aan boord van een vliegtuig?

Bij een incident aan boord is de bemanning getraind om de situatie zo snel mogelijk onder controle te krijgen. “Als er schade is ontstaan, worden er foto’s doorgestuurd naar personeel op de grond. Zij beoordelen de situatie en adviseren de bemanning om door te vliegen of terug te keren”, aldus een woordvoerder van KLM.

Dat advies is niet bindend. “De gezagvoerder blijft eindverantwoordelijk en beslist uiteindelijk of het toestel doorvliegt of terugkeert.”

KLM onderzoekt het recente powerbankincident nog. Op basis van de uitkomsten bekijkt de luchtvaartmaatschappij of de regels voor powerbanks moeten worden aangescherpt. “Het is nu nog te vroeg om daar een uitspraak over te doen”, aldus de woordvoerder.

De regels schrijven voor dat powerbanks uitsluitend in de handbagage mogen worden meegenomen. Het is verboden ze in de ruimbagage te vervoeren. Daarnaast moeten passagiers de powerbank binnen handbereik houden, bijvoorbeeld in een tas die onder de stoel voor hen is geplaatst.

Het incident van deze week is de volgende in een reeks vergelijkbare voorvallen. Vorig jaar ontstond aan boord van een andere KLM-vlucht veel rook in de cabine door een oververhitte powerbank. Dit voorjaar moest een toestel van easyJet een noodlanding maken nadat bleek dat een powerbank in het laadruim een ander apparaat aan het opladen was. De passagier van wie de powerbank was, meldde dat plots tijdens de vlucht aan een van de bemanningsleden. Uit veiligheidsoverwegingen besloot de piloot direct uit te wijken.

Vooral de trillingen kunnen een powerbank instabiel maken. “Als je een powerbank laat vallen of blootstelt aan veel trillingen, kunnen onderdelen losraken. Daardoor kan de powerbank gemakkelijker vlamvatten of ontploffen”, stelt accuexpert Erik Kelder. “Passagiers zetten hun tas met daarin een losse powerbank geregeld in de bagagevakken boven hun hoofd. Daar krijgt het apparaat tijdens de vlucht veel trillingen te verduren.”

De hoogte waarop een vliegtuig zich bevindt, heeft volgens Kelder geen invloed op de staat van een powerbank.

In maart scherpte de ICAO, de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie, de regels rond powerbanks nog aan. Passagiers mogen sindsdien maximaal twee powerbanks meenemen. Tijdens de vlucht mogen die niet worden gebruikt of worden opgeladen. Deze regels zijn minimumeisen. Luchtvaartmaatschappijen kunnen daar zelf strengere regels aan toevoegen.

Zo volgt KLM de aangescherpte regels, maar bij dochteronderneming Transavia mogen passagiers hun powerbank gebruiken en opladen tijdens de vlucht.

Sommige internationale luchtvaartmaatschappijen weren powerbanks aan boord. Emirates bijvoorbeeld staat de oplaadbare apparaten sinds vorig jaar niet meer toe.

“Uiteindelijk is de passagier zelf verantwoordelijk om goed voorbereid op reis te gaan”, zegt luchtvaartdeskundige Joris Melkert van de TU Delft. Bij het online inchecken worden reizigers erop gewezen dat lithiumbatterijen niet in de ruimbagage mogen.

Volgens Melkert moet de situatie goed worden gemonitord. De aandacht mag niet verslappen, maar er is volgens hem “geen reden tot paniek”. “Tegenwoordig hebben alle apparaten een vorm van een batterij in zich. Je kunt dat wel allemaal verbieden, maar dat is onmogelijk te handhaven.”