Wanhopige Marokkanen wachten bij Ceuta op familieleden: ‘Hij had hier niet moeten zijn’

• Samira Jadir

  correspondent Marokko

Na de ongekende overtocht van migranten vanuit Marokko naar de Spaanse exclave Ceuta lijkt de rust bij de grensovergang teruggekeerd, maar tientallen families zijn er wanhopig op zoek naar hun geliefden. Onder de vermisten zijn veel minderjarigen. Achraf Maymoun van mensenrechtenorganisatie AMDH heeft contact met een aantal families. “Er is op dit moment geen enkele organisatie die hierover nieuws verschaft. Niet in Spanje en ook niet in Marokko,” zegt hij.

Deze week staken tienduizenden mensen de grens over. De sporen ervan zijn nog duidelijk te zien. Terwijl toeristen en Marokkanen met een speciaal visum op hun gemak het grenscomplex bij Ceuta binnenlopen, zijn op de achtergrond schepen van de Spaanse kustwacht te zien. Aan hen de taak om de lichamen van verdronken migranten uit de idyllisch ogende baai te halen.

Een ander teken van de totale ineenstorting van de grensbewaking is een gapend gat in het grenshek naast de toegangspoort naar Ceuta. Hier worden sporadisch groepjes migranten weer terug op Marokkaanse bodem gezet. Ze treffen meteen bezorgde mensen die zich bij de grens hebben verzameld: ouders, broers en zussen die hopen een bekend gezicht te zien of in ieder geval iemand die ze kan vertellen of hun dierbaren nog in leven zijn.

De 60-jarige Mohammed uit Bouznika is één van de bezorgde familieleden. In zijn handen heeft hij het paspoort en een pasfoto van zijn 21-jarige zoon Younes. Terwijl hij zijn verhaal wil vertellen, barst hij in huilen uit. “Hij had hier helemaal niet moeten zijn. Hij was pasgetrouwd en net aan zijn leven begonnen”, zegt Mohammed.

Hij vertelt dat zijn zoon met een groep vrienden vanuit hun woonplaats Bouznika, een dorp tussen Rabat en Casablanca, naar Ceuta was vertrokken. “Zijn vrienden hebben mij verteld dat ze hem tijdens de zwemtocht achter moesten laten in zee,” zegt Mohammed. Hij is ervan overtuigd dat zijn zoon het niet heeft overleefd.

Oproepen op sociale media speelden een belangrijke rol bij de grote toestroom van mensen naar de grens met Ceuta. Dat zegt ook het Marokkaanse ministerie van Binnenlandse Zaken. Volgens Marokko speelden mensensmokkelaars een rol en probeerden zo’n 40.000 mensen Ceuta te bereiken en 1135 wilden naar Melilla, de andere Spaanse exclave.

Nu vervullen de sociale media voor de families een andere rol. Op Instagram zijn pagina’s aangemaakt met oproepen(opent in nieuw venster) van Marokkanen die hopen op een teken van leven.

Uit navraag bij de familieleden die zich bij de grens hebben verzameld, valt op dat Marokkanen uit het hele land de oversteek hebben gewaagd. Een bezorgde moeder uit Errachidia, een stad in het oosten van Marokko, wacht wanhopig op nieuws over haar 11-jarige zoon.

“Mijn zoon was niet alleen, hij was meegegaan met mijn zus. Zij wil per se in Ceuta blijven en verstopt zich daar ergens. Ik kan niet met haar in contact komen en ik weet dus ook niet waar mijn jongen is. Ik wil dat hij naar huis komt,” vertelt de vrouw.

Het officiële dodental volgens de Spaanse autoriteiten is inmiddels gestegen naar 72. De zoekacties van de Spaanse kustwacht zijn nog altijd gaande en het is waarschijnlijk dat dit aantal nog oploopt. Marokko meldt dat er tien mensen zijn verdronken en één persoon omkwam bij de val van een rots. Dat zou het totale dodental op 83 brengen.

Het merendeel van de mensen die de afgelopen dagen de Spaanse exclave binnenkwam, is inmiddels weer terug in Marokko. Hoeveel van hen er nog in en rond het Spaanse stadje zitten, is niet bekend. Een deel van hen zit in de opvangcentra van de exclave. Anderen houden zich inderdaad verstopt, voornamelijk in het bosgebied dat naast het stadje ligt.

Soms is er bij de grens reden tot vreugde en opluchting. Een vrouw in een blauwe jurk begint luidkeels te gillen als ze haar 14-jarige zoon vanachter het hekwerk ziet verschijnen. Al zoenend en knuffelend duwt ze hem in een van de vele taxi’s die zoals gebruikelijk aan de Marokkaanse kant van de grenspost staan te wachten