Wat staat op het spel in zaak van Musk tegen Altman over ChatGPT-maker OpenAI?

Twee opblaasbare bokszakken staan begin deze week buiten de rechtbank in de Amerikaanse staat Californië. Daarop staan de hoofden van twee mannen die de komende weken in de rechtszaal hun strijd zullen uitvechten: Elon Musk en Sam Altman.

Musk is de man achter automaker Tesla, ruimtevaartbedrijf SpaceX, het sociale medium X en het AI-bedrijf xAI. Hij is de rijkste persoon op aarde met een geschat vermogen dat in de honderden miljarden dollars loopt.

Altman is het gezicht van OpenAI, het bedrijf achter het AI-tekstprogramma ChatGPT. De ontstaansgeschiedenis en groei van het bedrijf staan centraal in de rechtszaak die Musk tegen hem is gestart.

Musk beweert dat hij door Altman is misleid toen hij in de beginjaren van OpenAI geld doneerde.

Musk en Altman kennen elkaar uit het Amerikaanse techwereldje in Californië. Ze hadden in het begin een goede relatie en bespraken de zorgen rond kunstmatige intelligentie (AI). Ze waren het erover eens dat de technologie goed moet uitpakken voor de mensheid.

Na maandenlange gesprekken hierover richtten ze in 2015 samen OpenAI op. De organisatie beschrijft zichzelf als een “non-profit onderzoeksbedrijf op het gebied van kunstmatige intelligentie”. Het plan was om te werken aan AI-technologie die “goed voor ons allemaal” is, zonder het doel om winst te maken.

Musk werd een van de belangrijkste geldschieters van OpenAI. Tot september 2020 doneerde hij ongeveer 38 miljoen euro. OpenAI gebruikte het geld onder meer om personeel te betalen, de huur te betalen en om computerrekenkracht te kopen die nodig is om AI-technologie te ontwikkelen.

Tien jaar na de oprichting van OpenAI, laten de protesten bij de rechtbank van begin deze week zien dat deze vraag wie profiteert van AI nog steeds speelt. Gaat de mensheid profiteren van AI-technologie, of zijn dat vooral een paar rijken uit de techwereld? Demonstranten spreken zich daarbij niet alleen uit tegen Musk en Altman, maar ook tegen AI-technologie in het algemeen.

Musk zegt dat hij zijn geld doneerde omdat OpenAI een organisatie zou blijven die AI-technologie ontwikkelde die ten goede zou komen aan de hele mensheid en geen winst zou maken. “Zonder die wezenlijke beloften, zou Musk niet aan OpenAI hebben bijgedragen”, schrijven zijn advocaten.

Die belofte is gebroken, zegt Musk. In 2018 richtte OpenAI een commercieel bedrijfsonderdeel op. Andere bedrijven kunnen daarin geld investeren, in de hoop dat terug te verdienen. OpenAI doet dat omdat het beseft dat alleen donaties niet genoeg geld opleveren om de doelen te halen.

Altman en OpenAI wisten of hadden moeten weten dat Musk zijn geld doneerde voor OpenAI’s oorspronkelijke doel en “niet om investeerders rijker te maken”, zegt Musk. Volgens hem heeft Altman zijn geld voor non-profit gebruikt om OpenAI te veranderen “in een commerciële gigant gericht op winst” en heeft ook Altman zelf daar veel geld mee verdiend.

OpenAI zegt dat er helemaal geen harde afspraken waren over de donaties van Musk. Bovendien was Musk zelf betrokken bij de gesprekken over een nieuw op winst gericht bedrijfsonderdeel, zegt OpenAI.

In die periode wilde Musk volgens OpenAI de macht over dit nieuwe bedrijfsonderdeel hebben. Altman zou dit hebben geweigerd. Daarna zou Musk hebben geprobeerd om OpenAI onderdeel te maken van zijn autobedrijf Tesla. Ook dat mislukte, schrijft OpenAI, waarna Musk in februari 2018 opstapte uit het bestuur van OpenAI. Een halfjaar later werd het op winst gerichte bedrijfsonderdeel opgericht.

In de jaren daarna ontving OpenAI 3 miljard dollar aan investeringen van Microsoft. Dat was nog voordat het bedrijf bekend werd bij het grote publiek. Dat gebeurde pas nadat OpenAI eind 2022 het AI-tekstprogramma ChatGPT uitbracht. Het wordt gezien als een belangrijk moment in de aandacht voor allerlei vormen van kunstmatige intelligentie.

Volgens OpenAI voert Musk de rechtszaak uit eigen belang, omdat hij begin 2023 een eigen AI-bedrijf oprichtte: xAI. Dit bedrijf is onder meer de ontwikkelaar van ChatGPT-concurrent Grok. Een jaar geleden werd het bedrijf eigenaar van het sociale medium X, en In februari werd xAI onderdeel van Musks ruimtevaartbedrijf SpaceX.

Dat maakt de rechtszaak niet alleen een persoonlijke ruzie tussen Musk en Altman, maar ook een zakelijke gevecht. SpaceX en OpenAI hebben allebei plannen voor een beursgang.

Met de rechtszaak wil Musk bereiken dat OpenAI’s aanpassing naar een op winst gericht bedrijf wordt teruggedraaid. Ook wil hij dat “alle onrechtmatig verkregen winst” terechtkomt bij het non-profitonderdeel van OpenAI.

Musk vraagt niet om een specifiek bedrag, maar liet de onrechtmatig verkregen winst eerder schatten op 78 miljard tot 134 miljard dollar. Het gaat waarschijnlijk weken duren voordat de rechter een oordeel velt. Als dat is gebeurd, gaat de zaak verder over welke oplossing daar goed bij past.