NOS Nieuws•
Nederland wil een verkoopverbod op kauwgom met plastic. Dat heeft de regering laten weten aan de Europese Commissie in het kader van de herziening van de regels voor wegwerpplastics. Kauwgomfabrikanten vinden een verbod “disproportioneel”.
“Kauwgom bevat doorgaans plastics en belandt veel op straat”, aldus staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat. “Kauwgom met plastic op straat leidt tot microplasticverontreiniging in het milieu. Het verbieden van plastic in kauwgom zou dat voorkomen.” Daarom moet alleen kauwgom met natuurlijke ingrediënten worden toegestaan, vindt het kabinet.
Op de vraag of gezondheid ook een rol speelt bij de roep om een verbod, luidt het antwoord dat het “voornamelijk gebaseerd is op milieuaspecten”.
Honderd jaar
Per jaar kauwen we in Nederland zo’n 3,5 miljoen kilo aan kauwgom. Eenmaal uitgekauwd belandt dat bolletje vaak op straat. Na sigarettenfilters is kauwgom het meest gevonden zwerfafval. Kauwgom maakt volgens Rijkswaterstaat 13 procent uit van al het zwerfafval.
Nederlandse gemeenten pleitten ook al voor zo’n verbod op plastic kauwgom. “Gemeenten kunnen blijven reinigen en gedragsaanpakken inzetten, maar dat is dweilen met de kraan open”, aldus een woordvoerder van de NVRD, de belangenbehartiger van gemeenten op het gebied van afvalinzameling. “Kauwgom lijkt een klein probleem, maar is juist een hardnekkige vorm van zwerfafval voor gemeenten. Een uitgespuugd kauwgompje wordt platgetrapt en blijft jarenlang liggen.”
Dat gebeurt vooral in drukkere gebieden zoals winkelcentra, bij bushaltes en treinstations en voor horecagelegenheden.
De afgedankte kauwgom ziet er niet alleen vies uit, het spul is ook vervuilend vanwege de microplastics die in het milieu komen. ‘Normale’ kauwgom, gemaakt van plastics, breekt pas af na twintig tot wel honderd jaar. ‘Natuurlijke kauwgom’ gemaakt van natuurlijke ingrediënten breekt sneller af. Schattingen variëren van enkele weken tot tien jaar. Daarom wil het kabinet dat alleen dit type kauwgom nog verkocht mag worden.
Plamuurmes op een stok
Verwijderen van het plakkerige goedje kost veel tijd. Dit gebeurt met een speciale stoomreiniger met een middel dat de kauwgom oplost. Soms worden ook nog ouderwetse plamuurmessen gebruikt, zoals op de Rotterdamse Lijnbaan, waar de kauwgomvervuiling groot is.
Veel gemeenten beginnen er niet eens aan. Andere doen slechts de ‘hotspots’. In Den Haag bijvoorbeeld wordt alleen de drukke Grote Marktstraat elke werkdag van kauwgom ontdaan. Op stations en grote winkelcentra gebeurt dat minder vaak.
“De mensen blijven het op straat gooien”, zegt teamcoördinator van de Haagse reinigingsdienst Leen Pronk. “Na twee weken ligt alles weer vol.” Dat kost veel geld. “Alleen voor de Grote Marktstraat kost het verwijderen 150.000 euro per jaar”, zegt de Haagse milieuwethouder Arjen Kapteijns.
Daarom is hij blij dat Nederland zich hardmaakt voor een Europees ‘plastickauwgomverbod’. “We zien dat campagnes om het gedrag te veranderen onvoldoende werken.”
Gemeenten zijn optimistisch over de politieke haalbaarheid van een verbod. “Bij andere producten zoals wattenstaafjes, rietjes en roerstokjes is het ook gelukt. Daar zit nu geen plastic meer in”, aldus de NVRD-woordvoerder.
‘Ongekende maatregel’
De Nederlandse en Europese brancheverenigingen voor snoep- en kauwgomproducenten VBZ en Europese ICGA-Europe zijn minder enthousiast. Een kauwgomverbod is volgens hen “disproportioneel” en “slaat de plank mis”.
Het is volgens de VBZ een “ongekende maatregel met gevolgen voor consumenten, producenten en de Nederlandse zoetwarenbranche”. Volgens de lobbyclubs zijn de regels voor wegwerpplastics vooral bedoeld voor verpakkingen en vapes, en niet voor voedingsproducten als kauwgom.
Mocht een Europees verbod niet lukken, dan moeten kauwgomfabrikanten tenminste de opruimkosten gaan betalen, vindt het kabinet. “Dan kunnen we de hoge kosten die we nu maken tenminste vergoed krijgen”, reageert de Haagse wethouder Kapteijns.
Over een jaar is de evaluatie van de regels voor wegwerpplastics afgerond. Een eventueel verbod kan op zijn vroegst in 2030 ingaan.
