Woningdelen: de wil is er, maar niet overal komt het van de grond

• Pomme Rademaker

  redacteur Economie

Twee of drie huishoudens achter één voordeur. Het kabinet en experts zien woningdelen en -splitsen als een snelle manier om de druk op de woningmarkt te verlichten. Gemeenten zijn daarin belangrijk om die wens te vervullen, maar vanwege eigen regels lukt het woningdelen in de ene gemeente beter dan in de andere.

Hoewel veel gemeenten zich wel bewust zijn van de voordelen van het woningdelen, staat dat in de praktijk nog in de kinderschoenen, ziet Frank Wassenberg van Platform31. Namens het kennisinstituut geeft hij gemeenten advies over de woningmarkt.

In het coalitieakkoord staat dat woningdelen en het verhuren van een woning in kamers makkelijker gemaakt moet worden. Gemeenten mogen alleen bij zwaarwegende redenen de zogeheten verkamering beperken en er komen “simpelere regels voor het splitsen van woningen.”

Volgens Platform31 zouden er alleen al binnen het huidige aanbod corporatiewoningen 60.000 huizen geschikt zijn voor delen. Maar Aedes, de branchevereniging van corporaties, ziet dat die aantallen in de praktijk bij lange na niet gehaald worden. Ook particuliere verhuurders ervaren dat het splitsen flink wordt geremd.

Dat er wel veel woningen geschikt zijn voor het delen, heeft ermee te maken dat de woninggrootte en de huishoudgrootte niet goed aansluiten. Nederlanders leven al een lange tijd veel ruimer ten opzichte van de meeste Europese landen. Gemiddeld hebben we zo’n 53 vierkante meter per persoon, berekende het CBS.

Tegelijkertijd stijgt het aantal kleinere huishoudens fors. Het aantal mensen dat alleen woont, is in vijftig jaar ruim verdubbeld naar 3,4 miljoen, terwijl de woningvoorraad voornamelijk bestaat uit grotere eengezinswoningen.

“In grote steden zie je het potentieel vaak, daar heb je in wat oudere gebouwen gemeenschappelijke zolderruimtes waar je prima woningen van kunt maken. Dat moet je als gemeente wel toestaan”, zegt Piet Eichholtz, hoogleraar vastgoedfinanciering aan de Universiteit van Maastricht.

Gemeenten zijn volgens hem aan zet om het delen of splitsen van woningen te stimuleren. “Maar ze doen daar vaak moeilijk over.”

Natuur & Milieu concludeerde dat gemeenten tegen hun eigen regels aanlopen. “Daardoor kiezen ze toch nog voor het handhaven van die regels om risico’s te beperken”, zegt Aniek Blokzijl van de organisatie.

Parkeernormen bleken de belangrijkste belemmering. Die bepalen hoeveel parkeerplaatsen er nodig zijn in een buurt. Wanneer er meerdere huishoudens in een woning komen, overschrijd je die norm. “Zonde, want zo zwart-wit is het niet: in wijken met bijvoorbeeld veel studenten, heb je dat aantal parkeerplaatsen niet nodig”, zegt Blokzijl.

Daarnaast zijn gemeenten bang voor overlast. Om die reden besloot de gemeente Beverwijk vorige week de regels voor delen en splitsen juist aan te scherpen. Volgens de gemeente leidt het delen van een woning tot klachten over “geluidsoverlast, leefbaarheid en tekort aan parkeerruimte”.

Volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten hebben gemeenten de afgelopen jaren meer prioriteit gegeven aan nieuwbouw. Daardoor kreeg het beleid gericht op delen en splitsen minder aandacht, ook omdat er een tekort aan ambtenaren was.

Volgens de VNG verschilt het hoever gemeenten zijn. “Daarnaast vinden gemeenten het belangrijk dat zij regels kunnen blijven stellen rond woningdelen en splitsen om excessen te voorkomen, in bijvoorbeeld kwetsbare wijken waar de leefbaarheid onder druk staat door overbewoning, huisjesmelkers of een hoge druk op de openbare ruimte.”

In de gemeenten Arnhem en Nijmegen zijn die verschillen te zien. Zo heeft Nijmegen al beleid versoepeld om het woningdelen te stimuleren en werkt de studentenstad aan een versoepeling van het beleid om drie kamers vergunningsvrij te verhuren.

Arnhem onderzoekt op dit moment nog of er een uitzondering mogelijk is voor woningcorporaties. “De afgelopen jaren hebben we juist extra regels opgesteld omdat we zagen dat sommige pandjesbazen er een flink verdienmodel in zagen dat leidde tot overlast en onveilige situaties in wijken. Die regels maken het echter ook lastiger om woningdelen mogelijk te maken”, schrijft de gemeente.

Tegelijkertijd wijzen deskundigen en verhuurders op de rol van het Rijk om het woningdelen te stimuleren. Dat geldt bijvoorbeeld voor de huurtoeslag die alleen mogelijk is bij zelfstandig wonen of bij mensen die een uitkering of AOW ontvangen. Door de kostendelersnorm krijg je als alleenwonende met een uitkering of AOW minder geld als je een woning gaat delen.

Het Rijk werkt aan regels om woningdelen makkelijker te maken. Zo onderzoekt het kabinet de effecten van een versoepeling van de kostendelersnorm en wordt er een wetswijziging gemaakt die hospitaverhuur aantrekkelijker moet maken.