NOS Nieuws••Aangepast
Het staatsbezoek van de Amerikaanse president aan China is in volle gang. Grote doorbraken of concrete deals zijn nog niet aangekondigd.
Vanochtend spraken de Chinese leider Xi Jinping en Trump elkaar in de Grote Hal van het Volk, na een officiële openingsceremonie met een militaire fanfare.
Het eerste gesprek duurde ruim twee uur. Deze middag maken Xi en Trump een tour door de Tempel van de Hemel en ’s avonds wordt er een staatsbanket gehouden.
Trump en Xi bij hun eerste persmoment:
Persmoment na ontmoeting Trump en Xi: ‘China is ontzettend mooi’
Trump begon met bekende vleierijen: “Het is een eer om uw vriend te zijn”, zei hij tegen Xi. De Amerikaanse president noemde Xi “een geweldige leider” en voorspelde dat de relatie tussen beide landen “beter dan ooit” zal worden.
Xi zei op zijn beurt: “We zouden partners moeten zijn, geen tegenstanders.” Volgens hem zijn China en Amerika aangekomen op een nieuw kruispunt en ligt er een belangrijke taak voor de twee leiders om de relatie te stabiliseren.
Daarmee werd direct zichtbaar wat in Peking vooraf al werd verwacht: veel symboliek, maar weinig grote doorbraken. Zoals experts eerder tegen de NOS zeiden, wordt deze ontmoeting vooral gezien als een eerste ronde in een langer diplomatiek traject tussen beide landen.
Taiwan centraal
De gevoeligste kwestie tijdens het bezoek is Taiwan. China beschouwt het democratisch bestuurde eiland als onderdeel van zijn grondgebied en heeft geweld nooit uitgesloten om het in te lijven.
Xi gebruikte tijdens het bezoek opvallend stevige taal over het onderwerp. Volgens het Chinese staatspersbureau Xinhua zei hij dat Taiwan verkeerd behandelen de relatie tussen beide landen “in groot gevaar” kan brengen.
De regering-Trump heeft een wapenpakket van 11 miljard dollar voor Taiwan goedgekeurd en een tweede wapenpakket wacht op Trumps goedkeuring. In China wordt vooral gekeken of Trump bereid is die steun af te zwakken.
Chinese beleidsmakers hopen vooral dat Amerika die grote wapendeal met Taiwan vertraagt of verkleint. Een fundamentele wijziging van het Amerikaanse Taiwan-beleid werd door Chinese experts vooraf als onrealistisch gezien.
Lage verwachtingen
Voorafgaand aan het bezoek waren de verwachtingen in China bewust laag gehouden. Veel gevoelige dossiers, waaronder importheffingen en exportbeperkingen op zeldzame aardmetalen, werden vorig jaar tijdelijk bevroren in een economische wapenstilstand. Zoals experts al eerder tegen de NOS zeiden, lijken de grootste pijnpunten bewust te worden doorgeschoven naar latere ontmoetingen dit jaar.
Het Witte Huis hintte vooraf op mogelijke handelsdeals, waaronder Chinese aankopen van Amerikaanse soja, rundvlees en vliegtuigen. De aanwezigheid van topbestuurders uit het Amerikaanse bedrijfsleven valt op. Onder anderen Elon Musk van Tesla, Jensen Huang van Nvidia en Boeing-topman Kelly Ortberg en Tim Cook van Apple maken deel uit van de delegatie.
Historische rivaliteit
Tijdens zijn openingsverklaring verwees Xi ook naar de ‘Val van Thucydides’, een begrip uit de internationale betrekkingen dat beschrijft hoe een oorlog kan ontstaan wanneer een opkomende macht een gevestigde macht uitdaagt.
Die verwijzing past bij wat Chinese deskundigen eerder tegenover de NOS omschreven als een wankel evenwicht tussen beide grootmachten: economisch sterk afhankelijk van elkaar, maar tegelijk steeds meer rivalen op het gebied van technologie, handel en veiligheid.
Iran op de achtergrond
Op de achtergrond speelde ook de oorlog rond Iran mee. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio zei vooraf dat Washington China wil overtuigen meer druk uit te oefenen op Iran, waarvan China de grootste afnemer van olie is.
Trump relativeerde dat onderwerp juist weer. Vlak voor vertrek uit Washington zei hij dat economische zorgen in de VS “helemaal niet” meespelen in zijn houding tegenover Iran.
Morgenochtend staan ook nog officiële overleggen tussen de twee leiders gepland.
