Zeehondenpopulatie Waddenzee krimpt, wetenschappers gaan onderzoeken hoe dat komt

• Jozephine Trehy

  verslaggever

“Zeehonden kunnen goed voor zichzelf zorgen en zijn heel flexibel. Dus de vraag is, zijn ze naar ander gebied gezwommen of zijn ze dood?”, vraagt Renate Prins, marinebioloog bij het Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC) in Lauwersoog, het voormalige Pieterburen.

Het WEC ziet de laatste jaren een stijging van het aantal zeehondenpups in de Waddenzee maar juist een afname van de totale populatie.

In 2020 werden er bij de jaarlijkse telling ruim 7600 volwassen zeehonden geteld en in 2025 ruim 7200. Het aantal zeehondenpups nam juist toe van 2500 naar 2800.

Waar dat door komt, is niet bekend. Het WEC gaat dat nu onderzoeken samen met de Universiteit Utrecht. Volgens Renate Prins zou een mogelijke oorzaak de opwarming van het water kunnen zijn. Vissen trekken naar koudere wateren, waardoor er minder voedsel is voor de zeehondenpups. Ze moeten verder zwemmen en dat kost energie. Mogelijk zijn ook windmolens op zee of de scheepvaart van invloed.

Sinds vorig jaar worden sommige dode zeehonden naar Utrecht gebracht voor pathologisch onderzoek aan de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht. En ook het WEC doet necropsies bij dode zeehonden.

Bioloog Lonneke IJsseldijk van de Universiteit Utrecht is blij met het onderzoek. Het bundelen van de krachten kan verschil maken. Ook voor haar is het nog gissen naar de oorzaken. Zo is het mogelijk dat zeehondenpups verstrikt raken in vissersnetten, maar ook ziektes kunnen een rol spelen.

In 1988 stierf de helft van de zeehondenpopulatie in de Waddenzee door een virus. Volgens IJsseldijk zijn er nu geen aanwijzingen voor massale sterfte door een virus. “Toen lagen de stranden vol met dode dieren, dat zien we nu niet.”

De wetenschappers hebben wel zeehonden aangetroffen die besmet zijn geraakt met hoogpathogene vogelgriep. Daar moet ook meer onderzoek naar gedaan worden, vindt IJsseldijk.

In de Waddenzee leven twee soorten zeehonden: de grijze en de gewone zeehond. De grijze heeft een spitse snuit, de gewone heeft een rondere kop. Daarnaast hebben grijzen verticale neusgaten, bij de andere soort staan ze in een V-vorm. En grijze zeehonden zijn agressiever en assertiever.

Volgens bioloog IJsseldijk moet ook onderzocht worden of de grijze de gewone zeehonden aanvallen. “We zien geregeld aanvallen van de grijze zeehond op bruinvissen en soms zelfs dolfijnen, mogelijk vallen ze ook de andere zeehonden aan.”

Het onderzoek richt zich op de gewone zeehondenpopulatie want die neemt de laatste jaren af. De grijze zeehonden nemen juist toe.

Het Wereldnatuurfonds financiert een deel van het onderzoek. Volgens WWF-NL is het essentieel om meer inzicht te krijgen in het ecosysteem van de Waddenzee.

Kirsten Haanraads van WWF-NL zegt daarover: “De gewone zeehond is de kanarie in de kolenmijn voor de Waddenzee. Na veertig jaar succes door het terugdringen van jacht en vervuiling krimpt de gewone zeehondenpopulatie weer. Wij hopen dat de uitkomsten van het onderzoek ons kunnen leren hoe we meer kunnen betekenen voor de gewone zeehond en alles wat leeft in de Waddenzee.”