NOS Nieuws••Aangepast
Onder meer anti-terrorismecentrum ICCT acht Iraanse betrokkenheid waarschijnlijk bij de aanslagen op Joodse instellingen in Nederland, evenals bij een man van Iraanse afkomst die werd neergeschoten in Schoonhoven. Het staat nog niet vast dat het land er iets mee te maken heeft. Wel wijzen experts er al langer op dat ‘de lange arm van Iran’ soms ook tot in Nederland reikt.
Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid ze ook al er rekening mee te houden dat Iran mogelijk achter de aanval in Schoonhoven zit. “Het feit dat hij Iraans is en dat hij zich uitsprak tegen het regime, is iets wat we natuurlijk serieus moeten nemen.”
Ashab al-Yamin
Naast aanslagen op Joodse instellingen in Rotterdam en Amsterdam, heeft een terreurgroepering genaamd Ashab al-Yamin ook antisemitische aanvallen in België en het Verenigd Koninkrijk opgeëist.
De in Den Haag gevestigde denktank ICCT benadrukt dat er nog veel onduidelijk is over deze nieuwe groep, maar schrijft in een maandag gepubliceerd rapport dat meerdere signalen wijzen richting Iran.
De daden van Ashab al-Yamin worden online toegejuicht en gedeeld door een militie in Irak. Deze groepering is pro-Iran, maar het is onduidelijk of de leden ook worden gesteund door Teheran. Volgens ICCT zijn sommige aanslagen zo snel gedeeld door de Iraakse groep dat die in direct contact met Ashab al-Yamin lijkt te staan.
Tieners lijken geronseld
Verder zijn de aangehouden verdachten vaak tieners gebleken. Volgens ICCT past dat in een bredere trend van hybride oorlogvoering, zoals Rusland doet in Europa, waarbij jonge mensen geronseld worden om tegen betaling geïmproviseerde aanslagen uit te voeren.
Tegelijkertijd zijn er aanwijzingen dat Ashab al-Yamin geïmproviseerd in elkaar is gezet, zoals het ogenschijnlijke gebruik van online vertalingstools in hun verklaringen. Sommige experts denken dat de groep zo gemaakt is dat het er vooral op moet lijken alsof er een link is met Iran.
Hoewel hard bewijs voor Iraanse betrokkenheid dus vooralsnog ontbreekt ziet Koen Aartsma van Instituut Clingendael dat de incidenten passen in de werkwijze van Iran. “Ook voor deze oorlog waren er geregeld dreigingen vanuit het Iraanse regime tegen kritische mensen in de diaspora hier. In Nederland hebben we ook in het verleden twee moordaanslagen gezien waarvan de AIVD gezegd heeft dat Iran daarachter zit.”
Aartsma durft nog niet met zekerheid te stellen dat Iran een rol had bij de recente aanslagen. Hij ziet wel dat Iran de oorlog probeert te verplaatsen naar andere landen om die ook bij de strijd te betrekken.
“Dat doen ze bijvoorbeeld door zich nu te richten op Israëlische en Amerikaanse doelwitten, zoals Joodse instellingen. Ze proberen die impact in die landen te verhogen.”
Bewijzen is moeilijk
Mensen die dit soort aanslagen uitvoeren worden vaak wel opgepakt, maar daarna loopt het onderzoek spaak. Het is heel moeilijk om te bewijzen wie er precies achter zitten, ziet ook Aartsma. Ook omdat Iran het op verschillende manieren doet.
“Wat het regime kenmerkt is dat ze op hele subtiele wijze aanvallen kunnen uitvoeren, maar ook moord of kidnapping niet uitsluiten. Ze zijn bereid heel ver te gaan en hebben de laatste jaren een uitgebreid netwerk opgebouwd.”
‘Ze willen mij doden’
Ook Naser Aziz weet uit ervaring dat het Iraanse regime ook in Nederland actief is. Hij komt uit Iran, had daar als journalist kritiek op het regime en moest het land ontvluchten. “Dit is een terroristisch regime en gevaarlijker dan IS”, zegt hij.
Hoewel hij naar eigen zeggen veilig zegt te zijn, heeft hij onder meer bedreigingen gehad. Want ook hier in Nederland ging hij verder met zijn werk. Hij zegt dat er zelfs aanslagen op hem zijn gepleegd.
“Ze hebben mij wel eens beschoten, maar ook vrienden van mij. Allemaal omdat ik nog steeds schrijf over het regime. Dat willen ze natuurlijk niet en dus bedreigen ze mij of willen ze me zelf doden.”
Ook Aziz’ familie in Iran wordt niet met rust gelaten. “Ze hebben mij wel eens gebeld dat ze mijn broer hebben en dat ze hem gaan vermoorden als ik niet stop.”
Beveiliging
Aziz werd een tijdje beveiligd door de Nederlandse staat, maar dat is lang niet voor iedere Iraniër die kritisch is weggelegd. “We moeten ons realiseren dat veel Iraniërs die hier wonen kritisch zijn”, zegt Aartsma. “Die zijn gewoon niet allemaal te beveiligen.”
Aziz draagt nu een alarmsysteem wat hem bij mogelijk gevaar direct in contact brengt met hulpdiensten. Toch blijft hij voorzichtig en op zijn hoede. “Ik spreek niet zomaar iedereen aan in een winkel. Thuis heb ik bijvoorbeeld altijd de gordijnen dicht. Maar ik blijf doorgaan met wat ik doe.”
Nieuwsuur maakte vorig jaar deze video over hoe Iran criminelen inhuurt om tegenstanders in andere landen uit te schakelen, ook in Nederland:
