NOS Nieuws
Zelfs voor Mexico, een land waar alle vormen van geweld dagelijks het nieuws domineren, is het een gruwelijk bericht. Een groep ouders van vermisten, die zich hebben verzameld onder de veelzeggende naam ‘Zoekend naar lichamen in heel Mexico’, heeft maar liefst 1600 melktanden gevonden op een heuvel in het westen van het land.
In Mexico zijn het vrijwel zonder uitzondering groepen wanhopige ouders die het initiatief nemen voor zoektochten naar hun vermiste kinderen. Ook deze groep deed dat, op een heuvel in de plaats Zacapu in de door geweld verscheurde staat Michoacán. In 2021 werd daar bij het graven op de heuvel een melktand gevonden, zo zegt groepshoofd Margarita López tegen Mexicaanse media. Sindsdien zijn er op die plek 1600 tanden van kinderen gevonden.
Volgens López zijn de tanden afkomstig van zeer jonge slachtoffers van criminele organisaties. De meeste kinderen wisselen hun laatste melktanden als ze 12 of 13 zijn. Bendes hebben de kinderen ontvoerd voor seksuele uitbuiting of orgaanhandel. Het is een vondst die het onvoorstelbare combineert met het frustrerende, want autoriteiten in het gebied zouden al ruim vijf jaar op de hoogte zijn van het feit dat hier een massagraf lag.
Het Openbaar Ministerie in Michoacán heeft de vondst van het massagraf bevestigd, maar wil niet ingaan op specifieke aantallen slachtoffers. Eerdere protesten van de ouders, die onder meer twee weken een sit-in hielden voor het Openbaar Ministerie in Mexico-Stad, om genetisch onderzoek uit te voeren en de melktanden te identificeren, hadden geen resultaat.
In Mexico worden vrijwel iedere week clandestiene graven ontdekt, met daarin soms tientallen lichamen. De groep die de honderden melktanden vond, heeft de afgelopen jaren twee keer elders in Michoacán massagraven gevonden. Bij een van die vondsten werden in 2023 resten van zeker 375 mensen ontdekt.
De afgelopen jaren is volgens recent onderzoek van de Universiteit Iberoamericana het aantal geheime graven in Mexico toegenomen. Ze worden op meer plekken in het land gevonden – vrijwel zonder uitzondering door wanhopige ouders die hun vermiste kinderen zoeken.
Een opvallende conclusie uit het onderzoek is dat de cijfers van media, mensenrechtenorganisaties en oudergroepen vrijwel in iedere staat verschillen van de cijfers die officiële instanties bijhouden. Zo hebben autoriteiten in zeer gewelddadige staten als Guerrero en Guanujuato periodes waarin ze geen clandestiene graven documenteren, terwijl in lokale media tal van berichten over zulke vondsten verschijnen.
Het fenomeen van geheime en verborgen graven in Mexico is onderdeel van de enorme vermissingscrisis in het land. Ruim 130.000 mensen worden officieel vermist, een aantal dat in tien jaar tijd met 200 procent is gegroeid. Conflicten tussen criminele organisaties en gedwongen rekrutering van burgers spelen een grote rol in deze toename.
De Mexicaanse regering wil juist het beeld uitdragen dat het land veiliger is geworden. Begin september meldde president Sheinbaum triomfantelijk dat het aantal moorden in Mexico met 51 procent was gedaald sinds het begin van haar termijn in 2024. Ook andere misdrijven zouden nu minder voorkomen. Het grote aantal kopstukken van criminele organisaties dat de afgelopen twee jaar is opgepakt en uitgeleverd liet de Mexicaanse president ook niet onbenoemd.
Maar over de vermissingscrisis zei Sheinbaum vrijwel niets. Ook onder haar termijn zijn de aantallen vermisten toegenomen. Een opvallend detail uit het rapport is dat in de staten waarin volgens de Mexicaanse regering het aantal moorden het meest is afgenomen, het aantal vermissingen juist is toegenomen.
Onderzoekers wijzen erop dat de regering nu op een andere manier telt. Zo worden lichamen van mensen die in massagraven worden aangetroffen, niet geregistreerd als “omgekomen door moord” zolang de doodsoorzaak niet vaststaat. Omdat autoriteiten amper onderzoek doen bij de vondst van massagraven, vanwege gebrek aan geld en capaciteit of vanwege corruptie, kan het lang duren voordat ouders uitsluitsel krijgen over gevonden stoffelijke resten. Die worden soms jaren in onhygiënische omstandigheden bewaard in mortuaria.
Het is de vraag of de gruwelijke vondst van 1600 melktanden daar verandering in brengt. Of, zoals de Mexicaanse krant Milenio schrijft: “Als 1600 melktanden ons geweten nog niet wakker schudden, dan liggen daar niet alleen kinderen begraven: ook onze harten”.
