Zonnig voorjaar komt in top vijf van warmste lentes ooit gemeten

Dit voorjaar komt in de top vijf warmste lentes sinds het begin van de metingen in 1901, en het valt te verwachten dat we de komende jaren vaker zulke warme lentes gaan meemaken door klimaatverandering. Het was deze lente gemiddeld 11,0 graden Celsius in Nederland, fors hoger dan het langjarig gemiddelde van 9,9 graden. Zowel maart, april als mei was warmer dan normaal.

Sowieso viel de warmte de afgelopen tijd op, in binnen- en buitenland. VN-klimaatchef Simon Stiell noemde de vroege hitte in delen van Europa en de recordtemperaturen in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk deze week een “brute herinnering aan de groeiende gevolgen van de klimaatcrisis”. “De wetenschap is er duidelijk over dat door mensen aangejaagde klimaatverandering deze hittegolven frequenter en extremer maakt.”

“Het hele noordelijk halfrond warmt op; waar de wind ook vandaan komt, het wordt warmer”, legt klimaatwetenschapper Peter Siegmund van het KNMI uit. “En we zien in de lente vaker hogedrukgebieden, met mooi weer. Als je kijkt naar de luchtdruk in die lente, is die gewoon hoog.”

Op 8 april werd de eerste warme dag (meer dan 20 graden) gemeten in De Bilt. De eerste zomerse dag (boven de 25 graden) was vorige week, op 22 mei. De hoogste temperatuur werd op 26 mei gemeten in Ell, in Limburg. Daar werd het 32,5 graden. Dat was tevens de eerste tropische dag (30 of hoger) in De Bilt. De laagste temperatuur was op 27 maart in Deelen, in Gelderland, waar het -4,1 graden werd.

“Het is weer een heel zonnige lente geweest en zonnig betekent dat er dus weinig bewolking was en dat de dagen dus warm zijn. Maar de nachten zijn dan helder en dus relatief koel”, vertelt Siegmund. “We krijgen daardoor een steeds groter verschil tussen de temperaturen overdag en ’s nachts.”

Ook het aantal zonuren lag flink hoger dan anders. Het langjarig gemiddelde ligt op 567 zonuren. Deze lente was het met 730 uren zon zeer zonnig. “Met name de zonnestraling is de afgelopen jaren toegenomen”, vertelt Siegmund. “Maar ook het aantal zonuren, rond de 20 procent.” Die toename is niet onopgemerkt gebleven: jongeren volgen fanatiek wanneer ze het best kunnen zonnen, met alle risico’s van dien.

Verder viel al vroeg in de lente op dat het opnieuw erg droog was. Dat is het ook de rest van de tijd gebleven: er viel gemiddeld over het land 105 millimeter neerslag, waar dat normaal 148 millimeter is.

Of de zomer ook warm zal worden, durft Siegmund nog niet te zeggen. “Maar het is wel zo dat de hoeveelheid vocht in de bodem laag is, en dat zal wel zo blijven. En minder vocht in de bodem betekent minder verdamping, die anders zou leiden tot koelte. Als de energie van de zon niet gaat naar die verdamping, wordt die energie puur gebruikt om de bodem op te warmen en wordt het dus warm. Maar dan moet die zon er wel zijn.”

Een voorspelling die hij wel aandurft, is de verwachting dat de lente van 2026 voorlopig niet de laatste is die in de top vijf belandt. “Het zou me niet verbazen als we dat de komende jaren vaker zien, want de temperatuur blijft voorlopig stijgen. Over vijftig jaar ziet die top vijf er wel anders uit.”

Hij wijst erop dat de opwarming in Nederland sneller gaat dan de klimaatscenario’s van het KNMI. “We trekken lijntjes van 2005 tot 2050, volgens de verschillende klimaatscenario’s die we hebben. Maar als je kijkt hoe de temperatuur in de praktijk omhooggaat, dan zie je dat de opwarming sneller gaat dan zelfs het hoogste lijntje. Als het zo doorgaat komen we in 2050 uit op een temperatuur die hoger is dan het hoogste scenario van het KNMI.”