Zuinige reacties op uitkomst klimaattop: ‘Veel te slappe afspraken’

Na een chaotische slotzitting schaarden bijna 200 landen zich gisteravond toch achter een deal op de klimaattop in Brazilië. Tot enthousiasme leidde dat niet. De reacties op het resultaat variëren van zuinig tot uitgesproken kritisch.

In het slotakkoord staat dat arme landen meer financiële steun krijgen om zich te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Landen werden het niet eens over plannen om minder gas, olie en steenkool te gebruiken. Hoewel een grote groep landen dit wilde, wisten tegenstanders dit tegen te houden. Het verzet kwam vooral van olieproducerende landen, met voorop Saudi-Arabië.

Demissionair minister van Klimaat en Groene Groei Sophie Hermans is blij dat er in elk geval een akkoord is. “Natuurlijk hadden we graag concretere afspraken gezien over het terugdringen van CO2-uitstoot, maar we zien genoeg aanknopingspunten om verder te gaan.” Ze benadrukt dat klimaatverandering alleen is aan te pakken met internationale samenwerking.

Hermans organiseert volgend jaar met Colombia een conferentie om wél plannen te maken voor een afscheid van steenkool, olie en gas.

Ook Eurocommissaris Wopke Hoekstra die onderhandelde namens de Europese Unie reageert zuinig. “Wij hadden graag nog meer ambitie gehad op het naar beneden brengen van de uitstoot”, zegt hij. Volgens hem geeft Europa het goede voorbeeld, maar kun je een mondiaal probleem alleen oplossen met alle landen samen. Toch is hij blij dat er een deal is: “Al met al tel ik mijn zegeningen.”

Milieuorganisaties en experts zijn veel uitgesprokener in hun kritiek. Klimaatexpert Pieter Pauw vindt het schokkend dat fossiele brandstoffen niet voorkomen in de slotverklaring, terwijl de wereld ergens in de komende jaren officieel door de grens van 1,5 graad Celsius opwarming gaat. “Het voelt alsof we na dertig jaar onderhandelingen nog steeds om de hete brij aan het heen draaien zijn.”

Rijke landen zijn volgens Pauw beducht om meer financiële hulp toe te zeggen aan arme landen. Die arme landen zijn vervolgens beducht om zich vast te leggen op meer actie tegen klimaatverandering. Die patstelling maakt het volgens Pauw voor landen als Saudi-Arabië heel makkelijk om zand in de motor te gooien.

“Opnieuw trekken ontwikkelingslanden die het kwetsbaarst zijn voor de wereldwijde klimaatcrisis aan het kortste eind”, zegt Hilde Stroot, klimaatexpert bij Oxfam Novib. Volgens haar zijn de afspraken om landen te helpen vaag en is onduidelijk waar het geld vandaan moet komen.

Terwijl de voorzitter het akkoord gisteren al had afgehamerd, maakte Colombia nog vergeefs bezwaar tegen het verloop van de onderhandelingen. Het land is er verbolgen over dat in het akkoord geen plannen staan voor het afstappen van olie, steenkool en gas:

Volgens Milieudefensie zijn er veel te slappe afspraken gemaakt. “Om de aarde leefbaar te houden, moeten we wegbewegen van olie, gas en kolen. Het is onthutsend dat dat tien jaar na het klimaatakkoord van Parijs nog steeds niet lukt en dat de belangen van grote vervuilers voor die van mensen en onze planeet gaan”, aldus de milieuorganisatie.

Het moeizaam tot stand gekomen akkoord roept de vraag op hoe het verder moet met de internationale samenwerking om klimaat- en milieuproblemen aan te pakken. Eerder dit jaar mislukte een top om plasticvervuiling te verminderen. En nog onlangs torpedeerden de Verenigde Staten een deal om de scheepvaart te verduurzamen.

Op deze klimaattop waren de Verenigde Staten niet aanwezig omdat het land zich onder president Trump heeft teruggetrokken uit het klimaatverdrag van Parijs.

De klimaattop is volgend jaar in Turkije, maar wordt geleid door Australië. Beide landen streden tot het laatst om de top te mogen organiseren, wat uiteindelijk tot dit compromis leidde. Dan moet blijken of het chaotische einde van de top in Belém een uitzondering was of dat het steeds moeilijker wordt om nog resultaat te bereiken.