NOS Nieuws•
-
Chiem Balduk
correspondent Duitsland
-
Chiem Balduk
correspondent Duitsland
In één nacht verloor Hubertus Kunz alles. “Toen het water tot de eerste verdieping steeg, klommen we het dak op”, vertelt de bewoner van Mayschoß, een dorpje langs de Ahr. De vloeren stortten in, alles van waarde spoelde weg of werd verwoest. “We hebben alles compleet nieuw moeten opbouwen.”
Hij kan de rampnacht van 14 op 15 juli 2021 navertellen. 188 anderen in Duitsland kunnen dat niet. Ook in België kwamen 41 mensen om het leven. Morgen is het vijf jaar geleden dat de regio werd opgeschikt door hevige overstromingen, de grootste natuurramp in Duitsland van de afgelopen 60 jaar.
De meeste doden vielen langs de Ahr, een ogenschijnlijk onschuldig riviertje. “Met hoogwater kan het waterpeil extreem stijgen. In 2021 stroomde hier 400 keer zo veel water doorheen als normaal”, vertelt geograaf Thomas Roggenkamp van de Universiteit van Bonn.
Op zelfde plekken herbouwd
In het dorpje Altenahr, een van de zwaarst getroffen plaatsen, wijst hij op de beperkte ruimte die de Ahr krijgt. “In dit dal is weinig plek en staan huizen dicht op de rivier gebouwd.” De vele beekjes die uitkomen op de Ahr en dagenlange zware regenval vormden een dodelijke combinatie.
“Je kunt niet voorstellen hoe snel het water steeg”, vertelt Andy Neumann in het naastgelegen Ahrweiler. Toen het water zijn huis binnenkwam, kon hij alleen wat fotoboeken naar boven brengen. “Daarna kon ik niet meer naar beneden.”
Bruggen, begraafplaatsen en complete huizen werden weggespoeld. Op dezelfde plekken werden woningen teruggebouwd. “Van de 9000 beschadigde huizen mochten slechts 36 niet herbouwd worden”, zegt Roggenkamp. “Met het oog op hoogwaterbescherming is dat onverstandig. Je moet de rivier juist de ruimte geven.”
Waar mogelijk worden huizen verhoogd teruggebouwd. Veel nieuwbouwwoningen hebben een garage op de begane grond en begint de woning op de eerste verdieping. Bij oude vakwerkwoningen is dat niet mogelijk. Verspreid in de regio zijn ‘opgegeven’ huizen te zien, met dichtgetimmerde ramen.
Het huis van Hubertus Kunz is op de millimeter precies hersteld, zonder hoogwatermaatregelen. “Dat mag ook niet. Ik kan hier geen stuwmuur voor het huis bouwen, omdat onze begane grond moet kunnen overstromen bij hoogwater. De Ahr heeft die ruimte nodig.”
-
Een overstroomde begraafplaats in Ahrweiler in 2021 -
Verwoesting in Schuld, langs de Ahr -
De overstromingen overvielen veel mensen, zoals op deze weg nabij Erftstadt -
Verwoeste huizen in Kreuzberg
Meer dan 200 bruggen raakten beschadigd of verwoest in het Ahrdal. Een fractie daarvan is herbouwd, met een verbeterde constructie. In 2021 bleven weggespoelde auto’s, caravans en bomen steken bij de brugpilaren. “Dat zorgde vervolgens voor vloedgolven. De bruggen worden nu zo gebouwd, dat dat niet meer mogelijk is”, aldus Roggenkamp.
Ook het waarschuwingssysteem is verbeterd, met een app en betere waterpeilmeters. Hoogwater als in 2021 zou nu tot minder dodelijke slachtoffers leiden, zeggen experts, maar de materiële schade blijft vermoedelijk gelijk.
Er zijn omvangrijkere maatregelen nodig, stelt geograaf Roggenkamp. “Bij de vele beekjes die uitkomen in de Ahr moeten opvangbekkens worden gecreëerd, om water vast te houden.”
Nooit uitgevoerd
Dit plan bestaat al sinds soortgelijk hoogwater in 1910, maar is nooit uitgevoerd. Sterker: het toebedeelde geld werd gebruikt om autocircuit Nürburgring te bouwen. Dat betekende sneller een impuls in de lokale economie. “Terwijl de investering in hoogwaterbescherming zich misschien pas in honderd jaar uitbetaalt.”
Ook nu komt de financiering niet rond. “Kort na de ramp was de bereidheid om geld te investeren zeer groot, maar die urgentie neemt af naarmate het langer geleden is”, constateert Roggenkamp. “Maar de vraag is niet of zulk hoogwater weer kan gebeuren, maar wanneer.”
Ouderen vertrokken
Kan ik hier nog blijven wonen? Die vraag hebben veel inwoners na de ramp zichzelf gesteld. “Van de duizend mensen in Mayschoß zijn er nu nog 800 over”, vertelt Hubertus Kunz. “Voor mij was dat geen optie. Ik ben te gehecht aan het dorp.” Vertrekken is ook niet eenvoudig. In een hoogrisicogebied krijg je een huis niet snel verkocht.
Ook Andy Neumann in Ahrweiler heeft niet aan vertrekken gedacht. “Het is hier prachtig. Als ik oud ben, wil ik het risico niet meer lopen en verhuis ik. Tot die tijd accepteer ik dat risico.” In zijn omgeving zag hij dat vooral oudere inwoners vertrokken. “Dat zorgt tegelijk voor verjonging van het dorp en dat is ook niet verkeerd.”
Hij ziet dat de gemeenschap hechter is geworden. “Iedereen die is gebleven, verbindt zich met deze plek.” Hij merkt een frisse wind in het dorp. Elke heropening van een winkel wordt gevierd, de gastronomie bloeit. “Het is beter dan voorheen.”
