Maduro voor de rechter in New York, Venezuela blijft in onzekerheid verkeren

• Victoria Lamers Bocaranda

  redacteur Online

Vraag een Venezolaan naar hoe het jaar tot nu toe is verlopen en er wordt een achtbaan van emoties benoemd. Begin dit jaar vielen de Verenigde Staten Venezuela aan. Dictator Maduro en zijn vrouw werden ontvoerd en gevangengenomen in de VS.

Na uren van ongeloof volgden voor veel Venezolanen gevoelens van opluchting, vreugde en angst. Toch overheerst na bijna drie maanden nog altijd dezelfde vraag: wat nu?

Maduro staat vandaag voor de rechter in New York, voor het eerst sinds hij in januari werd voorgeleid. Hij en zijn vrouw, Cilia Flores, worden beschuldigd van onder meer diepgewortelde corruptie en het faciliteren van grootschalige, internationale cocaïnehandel.

De vraag is hoe de rechter oordeelt over die aanklachten. De ontvoering van Maduro is in strijd met het internationaal recht en leidde tot veel kritiek binnen en buiten de Verenigde Staten. De zitting markeert de start van een naar verwachting lang juridisch proces.

Maar wat gebeurt er ondertussen in Venezuela? De NOS sprak met meerdere Venezolanen, die vanwege angst voor vervolging anoniem willen blijven.

“Het voelt als de stilte voor de storm”, zegt een 28-jarige vrouw. In welke vorm die storm komt, weet ze niet. Venezuela kent een lange reeks aan protestgolven, die gewelddadig werden neergeslagen met honderden doden als gevolg.

Ze merkt op dat er nog veel spanning heerst in het land sinds die zaterdagochtend in januari. Soms voelt de sfeer lichter, maar in het dagelijks leven is er niet veel veranderd, vertelt ze. Het regime zit nog strak in het zadel en nog altijd zijn mensen bang om zich uit te spreken.

“Als wat ik nu schrijf bij de diensten terechtkomt, kunnen ze me laten verdwijnen”, zegt een 60-jarige man. “Er zijn nog steeds controles op straat, ik voel mij nog niet veilig.” Hij legt uit dat iedereen voorzichtig is en vooral probeert rond te komen.

Al langer zijn Venezolanen afhankelijk van illegale wisselkoersen om aan dollars te komen. “Economisch gezien is niemand van ons erop vooruitgegaan”, vertelt de man. “We zijn slechter af.” Toegang tot dollars is volgens hem steeds moeilijker en slechts weggelegd voor een kleine groep die geld en tijd heeft om op zoek te gaan naar de valuta.

Maduro en Flores werden in januari voorgeleid. Elke stap richting de rechtbank werd toen met camera’s vastgelegd:

Terwijl onzekerheid overheerst, is er ook voorzichtige blijdschap over recente ontwikkelingen. Sinds januari zijn honderden politieke gevangenen vrijgelaten. Er zitten volgens mensenrechtenorganisatie Foro Penal nog ruim 500 mensen vast, tientallen van hen zijn in de afgelopen tijd opgepakt.

Ook is de oppositie voor het eerst in jaren zichtbaar en lijken protesten te worden toegelaten. In hoofdstad Caracas is de Amerikaanse ambassade heropend en interim-leider Rodríguez tekende een wet die buitenlandse bedrijven controle geeft over olieproductiebedrijven. Daarnaast zijn enkele ministers vervangen en zou een aantal door Maduro opgerichte stichtingen zijn opgeheven.

Maar veel Venezolanen vragen zich af of die veranderingen een teken zijn van goede wil of simpelweg het gevolg van druk van de Amerikaanse president Trump.

“We kunnen pas spreken van verandering als er echt institutioneel iets verandert”, zegt de vrouw (28). Ze doelt op mogelijke presidentsverkiezingen. Die lijken er nog niet te komen. Volgens waarnemend president Rodríguez moet het land daarvoor eerst stabiliseren.

“Ik ben bang dat het regime alleen van gezicht wisselt”, zegt de man (60). “En ik ben bang dat het dan voor altijd zo blijft.”

Veel van de Venezolanen die de NOS sprak, hopen dat de rechter hard over Maduro en zijn vrouw oordeelt. “Ik hoop op levenslang”, zegt de 28-jarige vrouw. “Maar ik vind het belangrijker dat de wereld weet wat hij heeft gedaan”, zegt ze. “En dat men ophoudt ons land als een statistiek te beschouwen.”

Venezuela kwam in de afgelopen decennia hoog op verschillende lijstjes terecht. Het land heeft de grootste bewezen oliereserves ter wereld, kende een van de hoogste inflatiecijfers in de geschiedenis en hoofdstad Caracas was lange tijd de moordhoofdstad van de wereld.

Venezolanen bevinden zich in een soort limbo. Ze zijn in afwachting van hervormingen, en de weg naar gerechtigheid lijkt er een van de lange adem. “Maar ik hoop dat het regime zal boeten voor wat ze miljoenen Venezolanen hebben aangedaan”, zegt de Venezolaanse man.