Israël wil dat Hezbollah ontwapent, maar hoe realistisch is dat?

• Thomas Michel

  redacteur Online

Na weken van bombardementen met meer dan duizend doden en ruim een miljoen Libanese vluchtelingen tot gevolg, heeft zowel de Israëlische als Libanese regering toegezegd om tafel te gaan. Ze willen praten over een staakt-het-vuren en Israël wil in de gesprekken bovendien afdwingen dat Hezbollah zich ontwapent.

Sinds het ontstaan in 1982 heeft Israël meermaals geprobeerd Hezbollah uit te schakelen. Tijdens de oorlog in Gaza wist het Israëlische leger de militie ernstig te verzwakken, maar van een uitschakeling van de beweging is geen sprake. Het roept de vraag op of het dit keer wel lukt om Hezbollah te dwingen de wapens neer te leggen.

De zware bombardementen van de laatste weken van het Israëlische leger op Libanon hebben geleid tot grote schade. Woensdag geldt als dodelijkste dag in Libanon sinds het begin van de oorlog. Doelwit zijn Hezbollah-leden, zegt het leger.

Arabist Maurits Berger heeft zo zijn twijfels bij de Israëlische tactiek van grootschalige verwoesting. Mocht de beweging politiek of militair worden uitgeschakeld, dan is het nog maar de vraag of er niet een Hezbollah 2.0 komt, zegt hij. “Hezbollah zit in de haarvaten van de Libanese maatschappij, zowel qua gedachtegoed, als sociaal en politiek.” De Libanese regering telt twee ministers van Hezbollah en in het parlement zitten twaalf volksvertegenwoordigers van de beweging.

Hezbollah vuurt geregeld raketten af op Israël. De militie, die door Iran wordt gesteund, mengde zich in de oorlog in het Midden-Oosten, nadat bij Amerikaans-Israëlische aanvallen de Iraanse ayatollah Khamenei was gedood. Toen de VS en Iran deze week tot een staakt-het-vuren kwamen, zei de Israëlische premier Netanyahu dat dit bestand niet geldt voor Libanon.

Bij de Libanezen bestond al langer onvrede over Hezbollah, legt Berger uit. “Het is een paramilitaire groep die bovendien gesteund wordt door een buitenlandse mogendheid.” Israël maakt gebruik van die onvrede, maar gaat daar te ver in, vindt Berger. Door de omvang van het geweld zien de Libanezen niet Hezbollah, maar Israël als schuldige van de grootschalige verwoestingen.

Het Israëlische leger gebruikt in deze oorlog dezelfde methode als in de oorlog tegen Hamas in Gaza, zegt arabist Berger. Daarbij kwamen zeker 71.000 Palestijnen om het leven. “En je kan je afvragen in hoeverre Hamas uit Gaza is verdwenen.”

Omdat Hezbollah zo vervlochten is met de Libanese staat en samenleving, zal Hezbollah niet volledig kunnen worden uitgewist, denkt hij. Hezbollah kan wel zijn huidige machtspositie verliezen, stelt de arabist. Volgens hem is dat waar Israël op aanstuurt. “Daar ligt de kans. Door overdadig geweld druk uitoefenen op de Libanese regering, zodat die Hezbollah gaat overtuigen om zich te laten ontwapenen.”

De hevige bombardementen op met name het zuiden van Libanon maken deel uit van deze aanpak, legt hij uit. “Israël wil dat de Libanese regering denkt: dit is wat Israël ons aandoet omdat wij Hezbollah in de regering hebben. Israël vindt dat het in zijn recht staat om Hezbollah te vernietigen. Dat gaat helaas met burgerslachtoffers want Hezbollah zit verspreid tussen de bevolking.”

Dat het Israël niet eerder is gelukt om Hezbollah uit te schakelen, heeft tot gevolg dat de Israëlische aanvallen nu veel intenser zijn. Het land heeft een les geleerd, zegt Berger. “Massale bombardementen in 2006 en 2024 hebben niets uitgehaald. Eens in de zoveel tijd het gras maaien helpt niet, want het onkruid komt steeds weer op”, redeneert Israël volgens Berger. “Ze willen nu doorpakken en de tak met wortel en al uit de grond trekken.”

Mocht het lukken om Hezbollah de macht te ontnemen, dan blijft het de vraag of de groep ontwapend kan worden. Net als Hamas in Gaza, is Hezbollah in Libanon erg goed in het verbergen van wapens. “En Libanon heeft veel bergen en daarmee een eindeloze hoeveelheid verstopplekken.”