Save the Children: Frontex geeft vertekend beeld van migratiecijfers

• Mathijs Jansonius

  redacteur Bureau Brussel

De Europese Unie geeft een zeer vertekend beeld van het aantal migranten dat Europa binnenkomt via de zogenoemde Balkanroute, zegt Save the Children. De kinderrechtenorganisatie stelt dat veel meer migranten en vluchtelingen doorreizen naar EU-landen dan de cijfers van het Europese grenswachtagentschap Frontex laten zien.

Volgens Frontex staken in 2025 zo’n 12.500 mensen zonder identiteitsbewijs of geldige papieren vanuit aankomstland Griekenland de grens over via de Westelijke Balkanroute. Dat is een daling van ruim 40 procent ten opzichte van 2024.

Frontex voert zelf geen tellingen uit, maar baseert zich op cijfers die ze krijgen van landen. De Europese grensbewakingsdienst schrijft de forse daling toe aan strengere grenscontroles en maatregelen gericht op het tegengaan van mensensmokkel.

Save the Children trekt de daling echter in twijfel, schrijven ze in een door hen uitgevoerd onderzoek. De steeds strengere Europese grensbewaking zou juist leiden tot meer ‘ondergrondse’ routes. Het zijn vooral kinderen die daarbij groot gevaar lopen, aldus de kinderrechtenorganisatie.

Save the Children bekeek hoeveel Syriërs en Afghanen Duitsland binnenkwamen het afgelopen jaar. Zij moeten wel via de Balkanroute zijn gereisd vanwege de visarestricties op vliegreizen, zegt de organisatie. Het aantal eerste asielaanvragen van Syrische en Afghaanse asielzoekers in Duitsland blijkt bijna vijf keer hoger te liggen dan de officiële Balkancijfers.

De Balkanroute in cijfers, die door de landen op verschillende manieren worden bijgehouden:

Het aantal asielzoekers uit Syrië en Afghanistan dat Griekenland in 2025 registreerde, ligt volgens officiële cijfers fors lager dan het uiteindelijke aantal asielaanvragen in Duitsland datzelfde jaar. Dit zou erop kunnen duiden dat er binnen de hele keten geleund wordt op foutieve cijfers, zegt Save the Children.

De kinderrechtenorganisatie trekt hieruit twee conclusies: het strenge grensbeleid van Frontex is minder succesvol dan de organisatie zelf beweert én mensen verdwijnen steeds vaker onder de radar door voor sluiproutes door de Balkan te kiezen waarbij ze aangewezen zijn op mensensmokkelaars.

Dit laatste is volgens Save the Children een groot risico voor de vele kinderen die deze route nemen richting aankomstlanden zoals Duitsland en Nederland. Eenmaal in de handen van mensensmokkelaars lopen ze een verhoogd risico op mishandelingen, uitbuiting en seksueel geweld. Kinderen die je niet kunt zien, kun je moeilijk beschermen, zegt Save the Children.

De dalende Frontex-cijfers hebben een directe impact op de veiligheidssituatie voor die kinderen, zegt Julia Verheul die het onderzoek leidde: “Doordat kinderen op de vlucht minder zichtbaar worden in officiële cijfers, verdwijnen ook de voorzieningen die bedoeld zijn om hen te beschermen. Daardoor komen kinderen steeds vaker in risicovolle situaties terecht.”

Save the Children betwist niet dat het aantal Syriërs en Afghanen dat richting Europa vertrekt is afgenomen, maar zegt dat dat vooral komt omdat de situatie in de landen is verbeterd. Sinds de val van president Assad ontvluchten steeds minder mensen Syrië.

Frontex zegt in een reactie dat de daling van ruim 40 procent van het aantal asielzoekers dat via de Westelijke Balkanroute de grens oversteekt wel degelijk klopt. Volgens een woordvoerder komt dat onder andere doordat mensen ook in Griekenland blijven om daar asiel aan te vragen. Ook nemen mensen andere routes richting bestemmingslanden dan via de Balkan, zegt Frontex.

De EU-grensorganisatie is het niet eens met de conclusies die Save the Children trekt. “Mensen dienen hun aanvraag vaak pas maanden of zelfs jaren na hun eerste aankomst in Europa in. Mensen die aankomen in Griekenland in het ene jaar hoeven niet dezelfde mensen te zijn die uiteindelijk in datzelfde jaar in Duitsland asiel aanvragen. Dit zijn verschillende metingen, verzameld door verschillende instanties en met uiteenlopende methodes. Door die cijfers te verbinden, wordt een ontwikkeling gesuggereerd die in werkelijkheid niet onderbouwd wordt door de gegevens.”

De organisatie ontkent niet dat mensensmokkelaars een gevaar vormen voor kwetsbare mensen op de vlucht, maar betwist dat strengere grensbewaking ertoe leidt dat asielzoekers veel vaker in ondergrondse netwerken terechtkomen.

Save the Children brengt het rapport uit in aanloop naar een mogelijk verdere uitbreiding van Frontex op verzoek van de EU. In plaats van steeds meer te investeren in grensbewaking is het beter geld te geven voor de bescherming van kinderen op de vlucht, vindt Save the Children.