Bieding op woning niet altijd als eerlijk ervaren: ‘Leg het wettelijk vast’

• Pomme Rademaker

  redacteur Economie

Iedere huizenkoper staat voor het dilemma: hoeveel kan en wil ik bieden om dat huis te krijgen? Een zogenoemd biedlogboek geeft de laatste jaren inzicht in het winnende bod en hoeveel anderen hebben geboden. Maar lang niet iedere bieder kreeg vorig jaar dat biedlogboek in te zien, ziet de Vereniging Eigen Huis (VEH).

Sinds 2023 moet het biedlogboek worden gebruikt door makelaars die zijn aangesloten bij brancheverenigingen zoals NVM of Vastgoed Nederland. In het logboek staat wat het winnende bod is, wat er is geboden en of er bijvoorbeeld een voorbehoud van financiering of bouwkundige keuring in het bod is opgenomen.

VEH onderzocht de ervaringen van huizenkopers met het logboek en zag dat veel kopers het biedproces met dat biedlogboek nog steeds als oneerlijk en niet-transparant ervaren.

“Heel vaak krijgen consumenten te horen dat makelaars er niet aan meedoen of is de mogelijkheid er helemaal niet”, zegt directeur Cindy Kremer van de vereniging.

Raymond was een van die bieders die het biedlogboek niet mochten inzien. Hij bood op een huis waarvan de makelaar beweerde dat de vraagprijs al was geboden, maar toen hij zijn bod uitbracht hoorde hij van de verkoper dat hij de enige was die een bod had gedaan.

“Ik vroeg toen voor de eerste keer om het biedlogboek, maar ik kreeg het niet omdat ik toch de enige bieder was die een bod had gedaan.”

Mischa kreeg zijn biedlogboek wel te zien toen hij erom vroeg, maar zag toen dat de makelaar een paar minuten na de sluiting van de bieding zelf een hoger bod had geplaatst.

“Je moet er wel echt zelf achteraan. Als je het niet weet dan krijg je die informatie vaak ook niet”, zegt Mischa.

Hij vindt dat het proces met een biedlogboek wel transparanter is, maar hij twijfelt of het wel eerlijker is. “Op deze manier heb je niets aan dat systeem. Ik dacht dat het makelaarsproces wel eerlijker zou gaan, maar dat voelt nu niet zo.”

Dat het nu nog vaak misgaat heeft er volgens de VEH mee te maken dat er nog geen wettelijke standaard is voor het biedlogboek. “Er is geen toezicht of controle, dus je bent overgeleverd aan de willekeur van de makelaar. Je weet daarom niet of het bieden eerlijk gebeurt.”

Volgens één van de brancheorganisaties voor makelaars, Vastgoed Nederland, leidt het hanteren van verschillende systemen er inderdaad toe dat er soms geen biedlogboek wordt aangeboden.

“We hebben interne regels waar men zich aan moet houden, maar geen wettelijke, omdat niet alle makelaarspartijen het daarmee eens zijn. Daardoor is er niet één standaard, en zijn er vanuit ons ook vast leden die zich soms niet aan de regels houden, omdat ze er niet zijn”, zegt Tristan Bons van Vastgoed Nederland.

De organisatie wil dan ook graag dat die regels er komen. “De makelaar kan bij een ander systeem dan dat van ons nog aan te veel knoppen draaien. Bijvoorbeeld om het bod nog aan te passen, of wanneer iemand het biedlogboek ontvangt. Dat is niet eerlijk.”

Makelaars bij de andere brancheorganisatie, de NVM, moeten een eigen biedlogboek aanbieden. Via het biedsysteem is het biedlogboek pas zichtbaar op het moment dat de koop onherroepelijk is, dus na afloop van eventuele ontbindende voorwaarden.

De NVM herkent dat het moment van beschikbaarheid nog niet altijd duidelijk was. Volgens de NVM beseft een deel van de kopers ook nog niet dat je het biedlogboek pas achteraf krijgt.

Hoewel het biedlogboek moet worden gebruikt door makelaars die lid zijn van een branchevereniging, is het nog niet wettelijk vastgelegd.

De NVM is niet tegen een wettelijke regulering en hoopt dat een biedlogboek en biedprotocol bijdragen aan meer transparantie op de woningmarkt.

Het ministerie van Volkshuisvesting houdt tot nu toe de handen af van wetgeving. Volgens het ministerie beginnen er binnenkort wel gesprekken met brancheverenigingen en loopt er een onderzoek naar de ervaringen van consumenten met makelaars.

Daarnaast onderzoekt minister Boekholt-O’Sullivan verschillende opties voor regelgeving. Deze zomer presenteert ze de uitkomsten aan de Tweede Kamer.

De achternamen van Raymond en Mischa zijn bekend bij de redactie.